fot. Adobe Stock, New Africa Kiedy jeszcze chorowałam, bliscy bardzo mnie wspierali. Był przy mnie mąż, była córka, przyjaciele, znajomi. Gdy jednak walka się skończyła, wszyscy wrócili do swoich spraw. Myśleli, że już nie potrzebuję pomocy, że szybko zapomnę o tym, co przeszłam, i wrócę do normalności, a nawet zacznę nadrabiać stracony przez chorobę czas. Ja też tak myślałam. Tymczasem, ku swojemu ogromnemu rozczarowaniu, nie potrafiłam cieszyć się życiem. Patrzyłam na swoje krótkie włosy, które dopiero zaczęły odrastać po chemii, na bliznę na piersi i wspomnienia wracały. Na dodatek wkrótce pojawiła się w mojej głowie myśl, że to tylko przejściowa sytuacja, że rak tylko się przyczaił i zaraz wróci. Przecież jeszcze w trakcie leczenia poznałam kobiety, którym też wydawało się, że pokonały chorobę. Ale po dwóch, trzech czy pięciu latach znowu znalazły się na onkologii i tym razem przegrały. Dlaczego mnie miało to nie spotkać? Próbowałam odganiać czarne myśli, ale wracały ze zdwojoną siłą. Doszło do tego, że nie mogłam zasnąć. A jak już zasnęłam, to często męczyły mnie koszmary. Że umieram w męczarniach, że błagam o ratunek i nikt mi nie może pomóc. Śnił mi się nawet mój pogrzeb. Za każdym razem budziłam się zlana potem, przerażona. Leżałam w łóżku, póki się trochę nie uspokoiłam, a potem wstawałam i zabierałam się na przykład za układnie rzeczy w szafkach. Nie dlatego, że jestem taka porządnicka albo że w dzień nie miałam czasu. Bałam się, że jak znowu zasnę, to koszmar wróci… Nie przyznawałam się nikomu do swojego lęku. Ani bliskim, ani przyjaciołom i znajomym. Wstydziłam się go. Przecież nieraz słyszałam od nich, że miałam wielkie szczęście, że dostałam od losu drugą szansę, kolejne życie. Tymczasem ja użalałam się nad sobą i wymyślałam czarne scenariusze. Kiedy więc w nocy budziły mnie koszmary, wstawałam z łóżka bardzo cichutko, żeby mąż się nie obudził i nie zadawał pytań. Na szczęście spał jak suseł. Układałam te rzeczy w szafkach i wmawiałam sobie, że taki lęk jest normalny i z czasem minie. Ale zamiast lepiej było tylko gorzej. Gdy cokolwiek mnie zabolało, myślałam o przerzutach. Drżałam ze strachu przed każdym badaniem kontrolnym, a potem wizytą u onkologa. Wchodziłam do gabinetu, patrzyłam z niepokojem na twarz lekarza i zastanawiałam się, jakie ma dla mnie wieści. Popadłam w jakąś apatię, zniechęcenie Gdy słyszałam, że wszystko jest w najlepszym porządku, wpadałam w euforię. Ale już na parkingu lęk powracał. Pojawiała się myśl, że teraz jest dobrze, ale następnym razem będzie źle. Najgorzej było wtedy, gdy dowiadywałam się, że ktoś ze znajomych, kto wcześniej pokonał raka, ma właśnie nawrót lub zmarł. Oblewałam się wtedy zimnym potem i myślałam, że będę następna. Przed chorobą byłam bardzo towarzyska, aktywna, nastawiona na realizację marzeń. Wtedy popadłam w jakąś apatię, zniechęcenie. Nie myślałam o tym, co mogę zrobić, lecz o tym, czego nie zobaczę i nie doświadczę przez to, że rak zaatakuje i tym razem mnie pokona. W domu i w pracy robiłam to, co do mnie należało. Jakoś dawałam radę się zmobilizować. Ale poza tym na nic nie miałam chęci. Pamiętam, jak któregoś razu dałam się namówić na babskie ploteczki. Wyszłam w połowie spotkania. Nie mogłam znieść, że przyjaciółki paplają o ciuchach i kosmetykach, kiedy ja tu niemal stoję nad grobem. Byłam na nie zła. Wiem, że to głupie, bo przecież nawet nie wiedziały, co przeżywam, ale wtedy to właśnie czułam. Przez takie zachowanie wielu znajomych odsunęło się ode mnie. Nie rozumieli, dlaczego zamiast się uśmiechać, normalnie rozmawiać, siedzę z miną jak chmura gradowa. Zresztą nie tylko oni. Mąż i córka też nie mogli pojąć, dlaczego nie ma we mnie dawnego entuzjazmu i energii. Zbywałam ich, mówiłam, że jestem zmęczona, coś mi się nie udało w pracy, ktoś mi nadepnął na odcisk, a w środku wyłam z bezsilności. Byłam coraz bardziej zmęczona swoim stanem Czułam, że jeśli jakoś nie pokonam tego lęku, to zwariuję. W akcie rozpaczy postanowiłam pójść na spotkanie klubu amazonek. Już wcześniej lekarze mnie do tego zachęcali, ale nie chciałam o tym słyszeć. Nie miałam ochoty opowiadać jakimś obcym kobietom o tym, co przeżywam. Poza tym bałam się, że mnie wyśmieją. Tak, wyśmieją… Amazonki działające przy naszym szpitalu chwaliły się tym, że potrafią żyć normalnie, cieszyć się każdym dniem. A ja co? Obraz nędzy, rozpaczy i smutku. Kto by chciał gadać z takim słabeuszem i tchórzem? Wtedy jednak byłam tak zdesperowana, że poszłam. Przedstawiłam się, a potem usiadłam w kąciku i słuchałam, o czym rozmawiają. Nie mogłam uwierzyć, że niektóre, choć miały nawrót choroby lub właśnie skończyły leczenie po którymś tam nawrocie, śmiały się i gadały o zwyczajnych rzeczach. Gotowaniu, kosmetykach, ciuchach, planach wakacyjnych. W pewnym momencie nie wytrzymałam. – Jakim cudem możecie rozmawiać o takich błahostkach? Nie boicie się choroby? Nie myślicie, że ten przeklęty rak zniweczy wszystkie wasze marzenia i plany? – spytałam z pretensją. – Myślimy i się boimy. I pewnie tak będzie do końca życia – odparła jedna z nich, Agnieszka. – To jakim cudem możecie tak normalnie plotkować o jakichś głupotach?! – powtórzyłam. – Tak najkrócej? Bo zaakceptowałyśmy chorobę i oswoiłyśmy ten strach. Nie ma sensu wmawiać sobie, że raka nie było i nie wróci, bo to nieprawda. Lepiej powiedzieć sobie, że był, i obiecać, że jak znowu zaatakuje, to się z nim zawalczy. – E tam, to wcale nie jest takie proste… – A dlaczego? Przecież wcale nie jest źle. Wszystkie ciągle żyjemy, choć wielu z nas nie dawano większych szans. A jeśli tak, to rozsądek nakazuje, żeby z tego korzystać. Mam rację czy nie? – Agnieszka wpatrywała się we mnie. Dziewczyny bardzo mnie wsparły – Teoretycznie tak. Ale ja chyba nie dam rady. Za słaba jestem… – westchnęłam. – Ty? Za słaba? Chyba żartujesz! – zawołała. – Przetrwałaś operację, chemię i wszystkie związane z tym okropności. Jesteś silniejsza, niż myślisz. Musisz tylko w to uwierzyć. Pomożemy ci. Nikt nie zrozumie lepiej amazonki niż druga amazonka – uśmiechnęła się. Skłamałabym, mówiąc, że tamto spotkanie mnie uzdrowiło, że lęk minął jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki. Nic z tego. Wyszłam aż czerwona z… zazdrości. Też chciałam być taką optymistką, też chciałam korzystać z życia, z nadzieją patrzeć w przyszłość! I chyba właśnie ta zazdrość kazała mi przyjść na kolejne spotkanie. Zjawiłam się więc na drugim, trzecim, czwartym i wsiąkłam na dobre. Dziewczyny bardzo mnie wsparły. Przed nimi nie musiałam się wstydzić swojego strachu, bo wiedziałam, że kiedyś bały się tak samo jak ja. Dzięki ich pomocy oswoiłam swój lęk, nauczyłam się żyć chwilą i nie tracić czasu na martwienie się jutrem. Znowu spotykam się z przyjaciółmi, snuję plany na przyszłość. Ciągle czuję niepokój przed każdym badaniem lekarskim, ciągle drżę, gdy coś mnie zaboli, a w głowie pojawia się myśl, że to może przerzut. I myślę, że ten lęk będzie mi towarzyszył do końca życia. Ale ten strach już mnie nie paraliżuje… A to sukces, prawda? Czytaj także:„Chciałem zrobić koleżance przysługę i machnąłem jej dzieciaka. Oszukała mnie i bezczelnie wrobiła w pieluchy”„Przeprowadzka na wieś, miała ukoić moje zszargane nerwy. Jedyne, co mi przyniosła to stres, długi i komornika”„Miałam idealne życie. W domu czekał oddany mąż, a za rogiem gorący kochanek. Jednak zakazany owoc okazał się trucizną”

Po wyjściu z kafejki złapałem autobus do śródmieścia i usiadłem na wolnym miejscu bliżej środka. W miarę jak zbliżaliśmy się do centrum, do autobusu wsiadało coraz więcej białych. Jeżeli nie znaleźli wolnych miejsc z przodu, stawali w przejściu. Kobieta w średnim wieku, z nieuczesanymi posiwiałymi włosami stanęła niedaleko mnie. Jedną ręką trzymała wiszący uchwyt i sukienka, czysta, ale znoszona i wyblakła, zadzierała jej się z tej strony do góry. Zmęczenie malowało się na jej twarzy i poczułem się niezręcznie. Z trudem utrzymywała równowagę na zakrętach, a mnie coraz bardziej doskwierała własna nierycerskość. Uniosłem się z miejsca, by jej ustąpić, ale zauważyłem, że siedzący za mną Murzyni skrzywili się z dezaprobatą. Zdałem sobie sprawę, że postąpiłbym „przeciwko swojej rasie” i uświadomiłem sobie zasady toczącej się tutaj cichej próby sił. […] Usiadłem z powrotem pod ciężarem gniewnych moje wahanie przyciągnęło uwagę białej kobiety. Nasze spojrzenia na moment się spotkały. Ogarnęło mnie współczucie i wydało mi się, że widzę też współczucie w jej oczach. Ten krótki kontakt zatarł w mojej świadomości barierę rasową między nami (do której nie zdążyłem się jeszcze przyzwyczaić) na tyle, że uśmiechnąłem się do kobiety i nieznacznie wskazałem wolne miejsce obok, dając jej do zrozumienia, że może je zająć. Jej niebieskie oczy, wcześniej blade i wodniste, nagle się zwęziły, a spojrzenie zaostrzyło. – A ty czego się gapisz? – warknęła Poczułem, że oblewa mnie rumieniec. Inni biali odwrócili się, żeby na mnie popatrzeć. Niespodziewana fala wrogości była przerażająca. – Z każdym dniem robią się coraz bardziej bezczelni – skomentowała głośno. Powyższa scena rozegrała się 8 listopada 1959 r. w Nowym Orleanie. W historii amerykańskich stosunków rasowych był to moment wyjątkowego napięcia, a segregacja rasowa w południowych stanach nadal przybierała patologiczną formę. Czarni musieli zajmować w autobusach osobne miejsca, zarezerwowano dla nich oddzielne szkoły, restauracje, kina, toalety, a nawet ławki w parkach. Choć od zniesienia niewolnictwa minęło prawie sto lat, Afroamerykanów wciąż spotykały liczne szykany i ograniczenia podstawowych swobód. W takim kontekście historycznym znalazł się człowiek, który na własnej skórze postanowił przetestować, co to znaczy być czarnym. Droga przez mękę John Howard Griffin to amerykański pisarz i reporter, który w 1959 r. zdecydował się na nietypowy ruch. Przygnębiony lekturą raportu na temat rosnącej skali samobójstw wśród Afroamerykanów, chciał sprawdzić przyczynę tego stanu rzeczy. Wiedział, że jako biały Teksańczyk o realiach życia czarnej społeczności dowie się niewiele, tym bardziej nigdy nie będzie mu dane posmakować rasizmu na własnej skórze. Podjął się więc szeregu czynności, które miały go przekształcić w typowego Murzyna: obciął proste włosy, a skórę sztucznie przyciemnił. Było to możliwe dzięki wielogodzinnemu naświetlaniu lampą kwarcową oraz przyjmowaniu leku na bielactwo o nazwie Oxsoralen. Reszty dopełnił makijażem. Efekt był porażający – Griffin z trudem rozpoznawał samego siebie w lustrze. Tak przygotowany ruszył w sześciotygodniową trasę biegnącą przez stany głębokiego Południa: Luizjanę, Missisipi, Alabamę i Georgię. Reporter przyjął konkretną taktykę: "Nauczyłem się przechodzić pomiędzy dwoma światami - czarnym i białym. W torbie trzymałem mokrą gąbkę, farbę, mleczko do zmywania makijażu i chusteczki. Ryzykowałem, ale tylko dzięki temu mogłem odwiedzać to samo miejsce jako Czarny i jako biały. W czasie podróży znajdowałem jakiś ustronny kąt, czasem boczną uliczkę po zmierzchu albo zarośla przy szosie i szybko nakładałem farbę na twarz, ręce i nogi. Ścierałem ją i nakładałem znowu, aż kolor stawał się jednolity. Przemierzałem jakąś okolicę jako Murzyn, a potem, zazwyczaj w nocy, usuwałem farbę mleczkiem, ścierałem chusteczkami i szedłem znowu w te same miejsca jako biały" – tłumaczył na łamach wydanej książki. Za swoją pracę musiał zapłacić jednak wysoką cenę. Wędrówka okazała się wyjątkowo podłą i upokarzającą przygodą, w czasie której historia opisana na początku to zaledwie nieprzyjemny incydent. W jej trakcie Griffin był regularnie wyzywany od "czarnuchów", "małp", i "brudasów". Wiele razy pluto mu w twarz i próbowano pobić bez powodu. By należycie poznać realia codzienności, jakie czarni muszą doświadczać pisarz nie stronił od żadnych miejsc i działań. Spacerował o zmroku po niebezpiecznych dzielnicach, zachodził do gett, nocował w podrzędnych hotelach, wystawał na dworcach, szukał pracy i robił za pomocnika nowoorleańskiego pucybuta. Przemieszczał się autobusami i autostopem i jadał w tanich barach, cały czas przy tym notując. "Możesz przeżyć tu całe życie, ale nigdy nie wejdziesz do żadnej eleganckiej restauracji, chyba że kuchennymi drzwiami, do pracy" - usłyszał od jednego ze swoich rozmówców. Ciekawe, że to, co dla białego było oczywistością, dla Afroamerykanina stanowiło zdobycz, za którą musiał wytrwale gonić. Kierowcy autobusów w najwymyślniejszy sposób dręczyli Griffina i jego pobratymców: nie wypuszczali go na tym przystanku, na którym chciał; podczas długiej podróży międzymiastowej nie pozwolili żadnemu z czarnych opuścić pojazdu, by ci mogli udać się do baru lub toalety. W Biloxi "kolorowi" mieli zakaz wstępu na plażę i wszędzie byli traktowani jak potencjalni złodzieje. Najtrudniejsza do zniesienia była jednak wszechobecna nienawiść. "Nie ruszać ścierwa pod groźbą kary!" Po powrocie do "normalności" Griffin cierpiał na depresję. Przygniotła go ilość ataków i demonstracji pogardy, jakich doświadczył wyłączenie ze względu na kolor skóry. Dla przechodniów mijanych na ulicach był tylko Murzynem – to jedyna cecha, która go charakteryzowała. Swoimi doświadczeniami podzielił się z czytelnikami. Najpierw na łamach magazynu "Sepia", a dwa lata później za pośrednictwem książki "Czarny jak ja", która trafiła do amerykańskich księgarń w listopadzie 1961 r. i od razu wywołała burzę. Griffin stał się gwiazdą licznych programów telewizyjnych i radiowych, występował na spotkaniach autorskich i wygłaszał wykłady. Magazyn "Time", pisał o nim jak o człowieku, który chce poruszyć sumienie Ameryki. Nie wszyscy jednak podzielali poglądy pisarza, a byli i tacy, którzy nazywali go "wrogiem Ameryki". Griffin równie szybko co pochwały, zaczął zbierać nieprzychylne komentarze pod swoim adresem. Dostawał telefony z pogróżkami, nie wspominając o niechęci ze strony sąsiadów i znajomych, z jaką zaczęła spotkać się cała jego rodzina. W miasteczku, w którym mieszkał nieznajomi powiesili na drzewie kukłę z jego podobizną, z zawieszonym stryczkiem na szyi. Gdy wywieziono ją na wysypisko, ktoś przyczepił do niej karteczkę z napisem: "Nie ruszać ścierwa pod groźbą kary!". Punktem kulminacyjnym było pobicie Gryffina do nieprzytomności przez członków Ku Klux Klanu, w wyniku którego spędził pięć miesięcy na rekonwalescencji. Nie miał innego wyjścia jak się wyprowadzić. I choć pisarz zapłacił za swój reportaż wysoką cenę, nigdy nie powiedział, że żałuje prowokacji, której się podjął. "Czarny jak ja" szybko stał się światowym bestsellerem, by trafić dziś do kanonu amerykańskich lektur. Książka jest przerażająco aktualna, bo zawsze znajdzie się miejsce na świecie, gdzie ludzie będą dyskryminowani. Jak sam autor przyznaje "równie dobrze mógłbym być Żydem w Niemczech, Meksykaninem w niektórych stanach USA albo przynależeć do jakiejkolwiek innej gorszej grupy. Tylko szczegóły byłyby różne, historia byłaby ta sama". Historia nadal aktualna Praca Gryffina stanowi dzisiaj wyjątkowe świadectwo minionego czasu. Tym cenniejsze, że pisane u progu nowej dekady, która zmieniła Amerykę nie do poznania. 28 sierpnia 1963 r. Martin Luther King stojąc na schodach Mauzoleum Lincolna w Waszyngtonie wygłosił swoje słynne "I have a dream" (Mam marzenie). W lipcu 1964 r. Kongres uchwalił nową ustawę o prawach obywatelskich, zakazującą dyskryminacji w miejscach publicznych, która zapewniała całkowitą integrację szkół i innych instytucji publicznych oraz uznawała dyskryminację w miejscu pracy za nielegalną. Rok później przeszła wreszcie ustawa, o prawie do głosowania, zapewniająca czarnej mniejszości swobodny dostęp do urn. Punktem kulminacyjnym zdobywania przez czarnych kolejnych okopów dyskryminacji na publicznych urzędach był wybór Baracka Obamy na prezydenta. Czy to znaczy, że podziały rasowe w Stanach zostały zażegnane? Bynajmniej. Niedawne zamieszki z Ferguson, uduszenie Erica Garnera, czy dziesiątki innych niedawnych incydentów na tle rasowym dowodzą, że problem rasizmu w Stanach nie zniknął i nadal stanowi zarzewie konfliktu. To beczka prochu, którą może wysadzić każda drobna iskra. Oby w tym wszystkim lektura "Czarnego jak ja" nie okazała się nazbyt aktualna. Warto przeczytać: John H. Griffin, "Czarny jak ja", Wydawnictwo Warszawa 2016.

BIAŁE I CZARNE. (1764.) Wszyscy, w prowincyi Kandahar [1], znają przygodę młodego Rustana. Był jedynym synem miejscowego mirzy; to coś tak jak u nas margrabia, albo baron u Niemców. Mirza, jego ojciec, posiadał ładny majątek. Młody Rustan miał się żenić z jakąś panienką czy mirzówną tej samej rangi. Obie rodziny pragnęły tego gorąco. Miał się stać pociechą rodziców, dać żonie szczęście i samemu znaleść je przy niej. Ale, na nieszczęście, ujrzał księżniczkę Kaszmiru na jarmarku w Kabul. Jestto jarmark o wiele bardziej uczęszczany niż jarmarki w Bassorze i Astrachanie; i oto dlaczego stary książę Kaszmiru przybył nań ze swoją córką. Stracił dwie najrzadsze sztuki ze swego skarbca: jedna, to dyament wielkości dużego palca; na dyamencie tym córka jego wyryta była z całym kunsztem który Hindusi posiadali wówczas i który się później zatracił; drugą był dziryt, który sam z siebie bieżał gdzie się chciało; co jest rzecz niezbyt nadzwyczajna u nas, ale była nadzwyczajna w Kaszmirze. Fakir Jego Wysokości skradł te dwa klejnoty i zaniósł je księżniczce. „Pilnuj troskliwie tych dwóch klejnotów, rzekł; los twój od tego zależy“. Odszedł, i odtąd już go nie widziano. Książę Kaszmiru, w rozpaczy, postanowił sprawdzić na jarmarku w Kabul; czy, wśród kupców ściągających tam ze wszystkich stron świata, nie znajdzie się taki, który znalazł jego broń i dyament. Zwykł był brać z sobą córkę w każdą podróż. Miała dyament dobrze schowany w zapasce; co się tyczy dzirytu, nie mogąc go tak dobrze ukryć, schowała go pilnie w Kaszmirze w wielkim chińskim kufrze. Rustan i ona ujrzeli się w Kabul; pokochali się z całą szczerością swego wieku, z całą namiętnością tamecznego klimatu. Jako zakład miłości, księżniczka dała mu swój dyament, kiedy zaś odjeżdżała, Rustan przyrzekł odwiedzić ją tajemnie w Kaszmirze. Młody mirza miał dwóch ulubieńców, którzy mu służyli za sekretarzy, koniuszych, marszałków dworu i pokojowców. Jeden nazywał się Topaz: był piękny, kształtny, biały jak Czerkieska, łagodny i usłużny jak Armeńczyk, roztropny jak Grek. Drugi zwał się Heban: był to bardzo ładny murzyn, żywszy, obrotniejszy niż Topaz: nic dlań nie było za trudne. Rustan zwierzył im swój zamiar. Topaz silił się go odwieść oględną perswazyą, jak sługa który nierad sprzeciwia się panu; przedstawiał mu wszelako wszystko na co się waży. Czy godzi się pogrążyć dwie rodziny w rozpaczy? wbijać nóż w serce rodziców? Zachwiał Rustana w zamyśle; ale Heban umocnił go i usunął wszystkie skrupuły. Młody człowiek nie miał pieniędzy na tak długą podróż; roztropny Topaz nie byłby mu się starał o pożyczkę; Heban zaradził na to. Ściągnął zręcznie dyament swego pana, kazał sporządzić zupełnie podobny który włożył go na miejsce tego, prawdziwy zaś dał w zastaw jakiemuś Ormianinowi, za kilka tysięcy rupii. Skoro młody margrabia miał rupie w kieszeni, wnet przygotowano wszystko do wyjazdu. Obarczono słonia pakunkami; oni siedli na konie. Topaz rzekł: „Pozwoliłem sobie odwodzić pana od zamiaru; ale, powiedziawszy swoje, winienem słuchać; jestem pańskim sługą, kocham pana, pójdę za panem na kraj świata. Ale poradzimy się w drodze wyroczni, która jest o dwie mile stąd“. Rustan zgodził się. Wyrocznia odpowiedziała: „Jeżeli pójdziesz na wschód, znajdziesz się na zachodzie“. Rustan zgoła nie rozumiał tej odpowiedzi. Topaz twierdził, że nie zawiera ona nic dobrego, Heban, zawsze usłużny, tłómaczył ją pomyślnie. Była jeszcze druga wyrocznia, w Kabul; udali się do niej. Wyrocznia odpowiedziała w te słowa: „Jeżeli posiędziesz, nie będziesz posiadał; jeśli będziesz zwycięzcą, nie zwyciężysz; jeśliś jest Rustanem, nie będziesz nim“. Ta wyrocznia zdała się jeszcze ciemniejsza od tamtej. „Uważaj panie, powiadał Topaz. — Nic się pan nie bój“, zapewniał Heban: i ten sługa, jak można się domyślać, miał zawsze słuszność w oczach pana, ile że podsycał jego żądzę i nadzieję. Opuściwszy Kabul, jechali wielkim lasem; siedli na trawie, aby się pokrzepić i popaść konie. Już miano zdjąć juki ze słonia, który niósł na grzbiecie obiad i nakrycie, kiedy się okazało że Topaz i Heban znikli z karawany. Wołają ich, las rozbrzmiewa imionami Hebana i Topaza. Służba szuka na wszystkie strony i napełnia las wołaniem: ani widu ani słychu. „Widzieliśmy, powiadają Rustanowi, jedynie sępa który bił się z orłem i wydzierał mu wszystkie pióra“. Opis tej walki obudził ciekawość Rustana; udał się pieszo we wskazane miejsce, nie ujrzał ani sępa ani orła, ale ujrzał swego słonia, jeszcze objuczonego tobołami, na którego nacierał wielki nosorożec. Jeden uderzał rogiem, drugi trąbą. Na widok Rustana, nosorożec ustąpił pola; odprowadzono do obozu słonia, ale okazało się że konie znikły. „Dziwne rzeczy zdarzają się w lesie w czasie podróży“, wykrzyknął Rustan. Służba rozglądała się wylękniona, pan zaś był w rozpaczy, iż stracił równocześnie konie, swego drogiego murzyna, i roztropnego Topaza, którego lubił zawsze, mimo że nigdy nie był jego zdania. Pocieszał się nadzieją, że znajdzie się niebawem u stóp księżniczki Kaszmiru, kiedy spotkał dużą zebrę, którą krzepki i groźny pachołek okładał rzęsiście kijem. Niemasz nic piękniejszego, rzadszego, chybszego w biegu nad taką zebrę. Na zdwojone ciosy gbura, zwierzę odpowiadało wierzganiem zdolnem wyrwać drzewo z korzeniem. Młody mirza wziął oczywiście stronę zebry, ile że było to śliczne bydlątko. Pachoł uciekł, mówiąc do osła: „Zapłacisz mi za to“. Czworonóg podziękował wybawcy w swoim języku, zbliżył się, dał się popieścić i odwzajemnił pieszczoty. Rustan, podjadłszy, siada na zebrę i wędruje do Kaszmiru, wraz ze sługami, którzy dążyli za nim, jedni pieszo, drudzy jadąc na słoniu. Zaledwie dosiadł zebry, zwierzę, zamiast dążyć drogą do Kaszmiru, nawróciło do Kabul. Daremnie jeździec ściąga cugle, zrywa, ściska kolana, bodzie ostrogą, zwalnia cugle, znów ciągnie, okłada trzciną z prawej i z lewej, uparte zwierzę biegnie wciąż do Kabul. Rustan poci się, miota, wpada w rozpacz, kiedy, naraz, spotyka handlarza wielbłądów, który powiada: „Widzę, że pan masz bardzo szkodliwego wierzchowca, który cię niesie gdzieindziej niż pragniesz; jeżeli mi ustąpisz tę zebrę, dam panu jednego z moich czterech wielbłądów do wyboru“. Rustan dziękuje Opatrzności, że mu zsyła tak korzystną zamianę. „Jakże się mylił Topaz, powiada, wróżąc że moja podróż będzie nieszczęśliwa“. Siada na najpiękniejszego wielbłąda, trzy inne dążą za nim; dogania swą karawanę w przeświadczeniu iż bieży prosto ku szczęściu. Ledwie ujechał jakie cztery mile perskie, zatrzymał go głęboki, szeroki i bystry potok, spadający ze skał białych od piany. Oba brzegi tworzyły strome przepaście, od których widoku wzrok się ćmił i serce mdlało. Żadnego sposobu aby przebyć potok, żadnej drogi na prawo ani na lewo. „Zaczynam się obawiać, rzekł Rustan, że Topaz słusznie ganił mą podróż i że źlem uczynił podejmując ją; gdyby chociaż był tutaj, mógłby mi dać jaką dobrą radę. Gdybym miał Hebana, pocieszyłby mnie, znalazłby jaki sposób, ale wszystkiego mi zbywa“. Pomięszanie małej gromadki zdwoiło jeszcze jego kłopot. Zapadła ciemna noc; spędzili ją na lamentach. Wreszcie, zmęczenie i przygnębienie uśpiły zakochanego wędrowca. Budzi się o świcie i widzi piękny marmurowy most rzucony z jednego brzegu na drugi. Wykrzykom, słowom zdumienia i radości nie było końca. „Czy podobna? czy to sen? co za cud! co za czasy! czy odważymy się przejechać!“ Cała gromadka klęka, to znów wstaje z klęczek, zbliża się do mostu, całuje ziemię, spogląda w niebo, wyciąga ręce, stawia nogę ze drżeniem, idzie, wraca, staje w zachwycie; a Rustan powtarza: „Tym razem, niebo mi sprzyja: Topaz plótł sam nie wie co; wyrocznie były życzliwe; Heban miał słuszność, ale czemu go tu niema! Ledwie gromadka przebyła strumień, most wali się do wody ze straszliwym hałasem. "Szczęście! szczęście! wykrzyknął Rustan; Bogu niech będzie chwała! niebo niech będzie błogosławione! nie chce abym wracał do ojczyzny, gdzie byłbym jedynie zwykłym szlachcicem; chce bym zaślubił przedmiot mej miłości: będę księciem Kaszmiru; w ten sposób, posiadając mą ukochaną, nie będę posiadał mego małego lenna w Kandaharze; będę Rustanem i nie będę, ponieważ zostanę wielkim władcą. Oto znaczna część wyroczni tłómaczy się jasno na mą korzyść; reszta wyłoży się tak samo. Szczęście, szczęście! Ale czemu Hebana niema przy mnie? żal mi go tysiąc razy więcej niż Topaza“. Przebył jeszcze kilka mil bardzo wesoło; ale na schyłku dnia, pasmo gór bardziej stromych niż mur forteczny a wyższych od wieży Babel gdyby była skończona, zamknęło zupełnie drogę wylękłej karawanie. Wszyscy krzyknęli: „Bóg chce abyśmy zginęli tutaj! Strzaskał most jedynie poto, aby nam odjąć wszelką nadzieję powrotu, wzniósł górę jedynie poto aby nam przeciąć wszelką drogę naprzód. O Rustanie, o nieszczęsny margrabio! nie ujrzymy nigdy Kaszmiru! nie wrócimy nigdy do ziem Kandaharu“. Piekący ból, głębokie przygnębienie, zajęły, w duszy Rustana, miejsce nieumiarkowanej radości i nadziei. Już nie tłómaczył sobie proroctw na swoją korzyść. „O nieba! o Boże miłosierny! czemuż straciłem mego druha Topaza“. Gdy wymawia te słowa, wydając głębokie westchnienia i lejąc łzy w otoczeniu zrozpaczonych sług, góra otwiera się nagle u samej podstawy: długi sklepiony korytarz, oświecony setką tysięcy pochodni, jawi się olśnionym oczom. Rustan wydaje okrzyk, ludzie jego padają na kolana, przeginają się ze zdumieniem wstecz, krzycząc: „Cud!“ i powiadając : „Rustan jest ulubieńcem Wisznu[2], ukochanym przez Brahmę, będzie panem świata“. Sam Rustan wierzył w to; był jak nieprzytomny, w głowie mu się kręciło. "Ach, Hebanie, mój drogi Hebanie, gdzieżeś jest? czemu nie jesteś świadkiem wszystkich tych cudów? w jaki sposób cię straciłem? Piękna księżniczko Kaszmiru, kiedyż ujrzę twoje wdzięki? Zapuszcza się ze służbą, słoniem, wielbłądami, w skalisty kurytarz; przebywszy go, znalazł się na łące usianej kwiatami, okolonej strumieniem: na kraju łąki widniały cieniste aleje ciągnące się w dal; na końcu tych alei, rzeka, wzdłuż której wznoszą się setki ślicznych domków wśród rozkosznych ogrodów. Rustan słyszy wszędzie dźwięki głosów, instrumentów; widzi pląsy, spieszy aby przebyć most rzucony przez rzekę, pyta pierwszego spotkanego człowieka co to za kraj. Zagadnięty odpowiada: Jesteś w krainie Kaszmiru; widzisz oto mieszkańców oddanych weselu i uciechom. Obchodzimy zaślubiny naszej pięknej księżniczki; wychodzi za pana Barbabu, któremu ojciec ją przyrzekł. Niech Bóg darzy ich wiecznotrwałem szczęściem!“ Na te słowa, Rustan padł zemdlony; szlachcic kaszmirski myślał że cierpi na wielką chorobę; kazał go zanieść do swego domu, gdzie Rustan długo leżał bez zmysłów. Posłano po dwóch najbieglejszych lekarzy: zmacali puls chorego, który, odzyskawszy nieco przytomności, szlochał, przewracał oczyma i wołał co chwilę: „Topazie! Topazie! jakżeś miał słuszność!“ Jeden z lekarzy rzekł do kaszmirskiego szlachcica: „Poznaję z akcentu, że ten młodzieniec jest z Kandahar; klimat tego kraju nie służy mu, trzeba go odesłać do domu. Widzę z jego oczu że oszalał; powierzcie mi go, odwiozę go do ojczyzny i uleczę go“. Drugi lekarz twierdził, że jest chory tylko ze zgryzoty; że trzeba go zawieść na wesele księżniczki i dać mu się wytańczyć. Podczas gdy się naradzali, chory odzyskał siły. Odprawiono lekarzy i Rustan został sam z gospodarzem. „Panie, rzekł, daruj żem zemdlał w twojej obecności; wiem że to niegrzecznie; błagam, zechciej pan przyjąć mego słonia w odpłatę względów którymi mnie zaszczyciłeś“. Opowiedział następnie wszystkie swe przygody, nie wspominając wszelako nic o celu podróży. „Ale, w imię Wisznu i Bramy, rzekł, powiedz mi, kto jest ów szczęsny Barbabu, który zaślubia księżniczkę, czemu ojciec jej wybrał go za zięcia i czemu księżniczka przyjęła go za małżonka? — Cudzoziemcze, rzekł mieszkaniec Kaszmiru, księżniczka zgoła nie przyjęła Barbabu; przeciwnie, zalewa się łzami, podczas gdy cały kraj święci jej zaślubiny; zamknęła się w wieży i nie chce zgoła widzieć zabaw które dla niej zgotowano“. Słysząc te słowa, Rustan uczuł że życie mu wraca; świeże kolory, które spłoszyła boleść, wystąpiły znów na twarz. „Powiedz mi, proszę, panie, czemu książę Kaszmiru upiera się aby wydać córkę za jakiegoś Barbabu, skoro ona go nie chce? — Oto czemu, odparł gospodarz. Czy wiadomo ci, że nasz dostojny książę zgubił wielki dyament oraz dziryt, na których mu bardzo zależało? — Wiem, oczywiście, rzekł Rustan. — Dowiedz się tedy, że nasz książę, w rozpaczy iż nie ma żadnej wieści o swoich klejnotach, naszukawszy się ich długo po całej ziemi, przyrzekł córkę temu, kto mu odniesie jeden lub drugi. Przybył więc Barbabu, niosąc dyament, i jutro ma zaślubić księżniczkę“. Rustan zbladł, wyjąkał podziękowanie, pożegnał gospodarza, i pomknął na dromaderze do stolicy, gdzie miała się odbyć uroczystość. Przybywa do pałacu, powiada że ma ważne rzeczy do zwierzenia, prosi o posłuchanie. Odpowiadają mu, że książę zajęty przygotowaniami do wesela. „Właśnie dlatego, odpowiada, chcę z nim mówić“. Najjaśniejszy, mówi, niechaj Bóg wieńczy wszystkie twoje dni chwałą i wspaniałością! zięć twój jest hultajem. — Jakto hultajem! Jak śmiesz? Czy tak mówi się do księcia Kaszmiru o zięciu z jego wyboru? — Tak, hultajem, odparł Rustan, i aby tego dowieść Waszej Dostojności, oto twój dyament. Książę, zdumiony, porównuje oba dyamenty, że zaś nie znał się na tem ani trochę, nie mógł powiedzieć który jest prawdziwy. „Oto dwa dyamenty, rzekł; a mam tylko jedną córkę; jestem w straszliwym kłopocie“. Kazał wezwać Barbabu i spytał czy go nie oszukał. Barbabu przysiągł, że kupił dyament od Ormianina; drugi zalotnik nie powiedział od kogo ma swój, ale ofiarował próbę: mianowicie, aby Jego Dostojność pozwoliła mu bić się natychmiast z rywalem. „To nie dość, panie, że twój zięć dał dyament, trzeba także aby dał dowody męstwa: czy nie uważasz za właściwe, aby ten który zabije drugiego zaślubił księżniczkę? — Bardzo właściwe, odparł książę: to będzie bardzo ładne widowisko dla Dworu; bijcież się prędko; zwycięzca weźmie zbroję zwyciężonego, wedle zwyczajów kaszmirskich, i zaślubi moją córkę“. Natychmiast dwaj pretendenci zeszli na dziedziniec. Na schodach była sroka i kruk. Kruk krzyczał: „Bij się, bij się“; sroka: „nie bij się, nie bij się“. Rozśmieszyło to księcia; dwaj rywale ledwie zwrócili na to uwagę: rozpoczęli walkę; wszyscy dworzanie otoczyli ich kołem. Księżniczka, wciąż siedząc w wieży, nie chciała być świadkiem widowiska; nie domyślała się zgoła że jej ukochany jest w Kaszmirze, miała zaś taki wstręt do Barbabu że nie chciała nic widzieć. Walka odbyła się po wszelkiej formie; Barbabu padł trupem, czem lud był zachwycony, ponieważ Barbabu był brzydki, a Rustan bardzo ładny; oto co, prawie zawsze, rozstrzyga o sympatyi ludu. Zwycięzca oblókł drucianą koszulkę, szarfę i kask zwyciężonego, i udał się, w otoczeniu całego dworu, przy dźwięku trąb, pod okna księżniczki. Wszystko krzyczy: „Piękna księżniczko, przyjdź zobaczyć swego pięknego małżonka, który zabił szpetnego rywala“; panny dworskie powtarzają te słowa. Księżniczka wyjrzała, na nieszczęście, oknem: widząc zbroję człowieka którego nienawidziła, pobiegła zrozpaczona do chińskiego kufra i dobyła nieszczęsny dziryt, który przeszył jej drogiego Rustana zmacawszy spojenie zbroi. Wydał krzyk; na ten krzyk, księżniczka poznała głos swego nieszczęśliwego kochanka. Zbiega z rozwianym włosem, mając śmierć w oczach i w sercu. Rustan padł już skrwawiony w ramiona jej ojca. Widzi go: o chwilo, o widoku! o poznanie którego bólu, tkliwości i grozy niepodobna wysłowić. Rzuca się nań, ściska: „Przyjmujesz, mówi, pierwszy i ostatni pocałunek swej kochanki i morderczyni“. Wyciąga grot z rany, wbija go sobie w serce i umiera na ciele ubóstwianego. Ojciec, przerażony, oszalały, gotów umrzeć wraz z nią, daremnie sili się przywołać córkę do życia: już zgasła. Przeklina ten nieszczęsny grot, kruszy go na kawałki, rzuca precz od siebie dwa złowrogie djamenty. Gdy dwór gotuje pogrzeb księżniczki zamiast wesela, on każe przenieść do pałacu zakrwawionego Rustana, w którym tli jeszcze resztka życia. Niosą go do łóżka. Pierwsza rzecz, którą widzi po dwóch stronach tego śmiertelnego łoża, to Topaz i Heban. Zdumienie wróciło mu nieco sił. „Ach, okrutni, mówi, czemuście mnie opuścili? Może księżniczka żyłaby jeszcze, gdybyście byli koło nieszczęsnego Rustana. — Nie opuściłem cię, panie, ani na chwilę, rzekł Topaz. — Byłem wciąż przy tobie, rzekł Heban. — Co mówicie? czemu urągacie moim ostatnim chwilom, odparł Rustan mdlejącym głosem. — Możesz mi wierzyć, panie, rzekł Topaz; wiesz że nigdy nie pochwalałem tej nieszczęsnej podróży, której straszliwe skutki przewidywałem; to ja bylem orłem, który walczył z sępem i któremu sęp wydarł pióra; byłem słoniem, który unosił toboły aby cię zmusić do powrotu; byłem zebrą która cię niosła wbrew twej woli do domu ojca; to ja zbłąkałem twoje konie; to ja uczyniłem strumień który ci bronił przejścia; ja wzniosłem górę która ci zamykała tak opłakaną drogę; ja byłem lekarzem, który ci radził ojczysty klimat; byłem sroką, która krzyczała abyś się nie bił. — A ja, rzekł Heban, byłem sępem który wydarł pióra orłowi; nosorożcem który rogiem nacierał na słonia; pastuchem który bił zebrę; kupcem, który ci ofiarował wielbłądy iżbyś biegł ku swej zgubie; ja zbudowałem most przez który przejechałeś; wykopałem korytarz którym przebyłeś górę; byłem lekarzem który cię zachęcał do wstania; krukiem który krzyczał abyś się bił. — Niestety! przypomnij sobie wróżby, rzekł Topaz: Jeżeli pójdziesz na wschód, znajdziesz się na zachodzie. — Tak, rzekł Heban, grzebią tutaj zmarłych z twarzą obróconą na zachód: wyrocznia była jasna, czemuś jej nie zrozumiał? Posiadałeś i nie posiadałeś: miałeś bowiem dyament, ale był fałszywy, i ty o tem nie wiedziałeś; jesteś Rustanem i przestajesz nim być; wszystko się spełniło. Gdy tak mówił, cztery białe skrzydła okryły ciało Topaza, a cztery czarne skrzydła ciało Hebana. „Co widzę? wykrzyknął Rustan. Topaz i Heban odpowiedzieli razem: „Widzisz swoje dwa duchy. — Moi panowie, rzekł nieszczęśliwy Rustan, pocoście wy się mięszali? i poco dwa duchy na jednego biednego człowieka? — Takie prawo, rzekł Topaz: każdy człowiek ma dwa duchy; Platon powiedział to pierwszy, a wielu innych powtórzyło za nim. Widzisz, że to rzetelna prawda: ja, jak mnie tu oglądasz, jestem twoim dobrym duchem, a mojem zadaniem było czuwać przy tobie aż do ostatniej chwili twego życia; wypełniłem to wiernie. — Ale, rzekł umierający, jeżeli twojem zadaniem było mi służyć, w takim razie muszę być przyrody o wiele wyższej niż twoja? a przytem, jak śmiesz nazywać się moim dobrym duchem, skoro mi pozwoliłeś błądzić we wszystkiem co podjąłem, i skoro mi pozwalasz nędznie umrzeć wraz z mą ukochaną? — Niestety! to był twój los, rzekł Topaz. — Jeżeli los robi wszystko, rzekł umierający, na cóż zda się dobry duch? A ty, Hebanie, z twemi czarnemi skrzydłami, ty jesteś zapewne moim złym duchem? — Rzekłeś, odparł Heban. — Byłeś zatem także złym duchem księżniczki? — Nie, ona miała swego, a ja go dzielnie wspomagałem. — Ach, przeklęty Hebanie, skoro jesteś tak zły, nie należysz tedy do tego samego pana co Topaz? utworzyły was dwie różne zasady, z których jedna jest dobra a druga zła ze swej istoty? — To nie jest konieczny wniosek, rzekł Heban, ale jest to, bądź co bądź, wielka trudność. — Niepodobna, podjął umierający, aby dobrotliwa istota stworzyła tak złowrogiego ducha. — Podobna czy nie podobna, odparł Heban, tak jest jak mówię. — Ach, rzekł Topaz, mój biedaku, czy nie widzisz że ten ladaco umyślnie cię jeszcze drażni, aby wzmóc twoją gorączkę i przyspieszyć chwilę śmierci? — Daj mi pokój, tyle mi wart on co ty, rzekł Rustan; on przyznaje bodaj że chciał mego zła, a ty, któryś mnie niby bronił, nie zdałeś mi się na nic. — Bardzo mnie to smuci, rzekł dobry duch. — I mnie także, odparł umierający; jest w tem coś, czego nie rozumiem. — Ani ja, rzekł biedny dobry duch. — Dowiem się tego za chwilę, rzekł Rustan. — Hm, to się pokaże“, rzekł Topaz. Wówczas, wszystko znikło. Rustan znalazł się w domu ojca, którego nie opuszczał, i w łóżku gdzie spał od godziny. Budzi się wskok, cały w pocie, oszołomiony, obmacuje się, woła, krzyczy, dzwoni. Sługa jego Topaz nadbiega w mycce nocnej, ziewając: „Czym umarł? czy żyję? wykrzyknął Rustan; czy piękna księżniczka Kaszmiru wyliże się?.. — Pan widzę śni? odparł spokojnie Topaz. — Ach! wykrzyknął Rustan, cóż się tedy stało z tym niegodziwym Hebanem, wraz z jego czterema czarnemi skrzydłami? to on mnie zgładził tak okrutną śmiercią. — Panie, słyszałem na górze jak chrapie; mam go zawołać? — Zbrodniarz! już całe pół roku mnie prześladuje; to on mnie zawiódł na ten nieszczęsny jarmark w Kabul; on ściągnął djament, który mi dała księżniczka; on jest jedyną przyczyną mej podróży, śmierci księżniczki i ciosu dzirytem od którego umieram w kwiecie wieku. — Niech się pan uspokoi, rzekł Topaz; nigdy pan nie był w Kabul; niema żadnej księżniczki Kaszmiru; ojciec jej miał tylko dwóch chłopców, którzy obecnie chodzą do szkół. Nie miał pan nigdy djamentu; księżniczka nie mogła umrzeć, skoro się nie urodziła, a pan jesteś zdrów jak ryba. — Jakto! więc to nieprawda, żeś mnie gotował na śmierć w łóżku księcia Kaszmiru? Nie przyznałeś mi się, że, aby mnie chronić od tylu nieszczęść, byłeś kolejno orłem, słoniem, żabą, lekarzem i sroką? — Panie, śniło się panu to wszystko: myśli nasze tak samo nie zależą od nas we śnie jak na jawie. Bóg chciał, aby ten ciąg myśli przeszedł panu przez głowę, zapewne aby panu dać jakąś naukę, z której pan skorzysta. — Drwisz sobie ze mnie, rzekł Rustan; jakże ja długo spałem? — Niespełna godzinę, panie. — Zatem, przeklęty mędrku, jakże chcesz, abym, w ciągu godziny, był na jarmarku w Kabul przed pół rokiem, abym wrócił stamtąd, odbył podróż do Kaszmiru; abyśmy wszyscy pomarli, Barbabu, księżniczka i ja? — Panie, nic łatwiejszego i nic pospolitszego: mogłeś pan doskonale objechać świat i mieć o wiele więcej przygód w o wiele krótszym czasie. Czy nie prawdą jest, że możesz pan, w ciągu niewielu godzin, przeczytać skróconą historyę Persyi, napisaną przez Zoroastra? a mimo to ten skrót obejmuje ośmset tysięcy lat. Wszystkie te wydarzenia przesuwają przed pańskiemi oczyma, jedno po drugim, w ciągu godziny. Owóż, przyzna mi pan, że równie łatwo jest Bramie ścisnąć je na przestrzeni godziny, co rozciągnąć je na przestrzeni ośmiuset tysięcy lat: to zupełnie jedno i to samo. Wyobraź sobie, że czas obraca się na kole, którego średnica jest nieskończona; pod tem olbrzymiem kołem znajduje się nieliczna mnogość kół, jedno w drugiem; kółko w środku jest niedostrzegalne i spełnia nieskończoną ilość obrotów ściśle w tym czasie w którym wielkie koło dokonuje jednego. Jasnem jest, iż wszystkie wypadki; od początku świata aż do jego końca, mogą zdarzyć się kolejno w krótszym o wiele czasie, niż stotysięczna część sekundy, i można nawet powiedzieć że tak się dzieje. — Nic nie rozumiem, rzekł Rustan. — Jeżeli pan chce, rzekł Topaz, mam papugę, która to panu z łatwością wytłómaczy. Urodziła się na jakiś czas przed potopem; była w arce; dużo widziała; mimo to ma dopiero półtora roku i opowie panu swoją historyę, to bardzo zajmujące. — Idź prędko po tę papugę, rzekł Rustan; zabawi mnie chwilę, póki nie zasnę. — Jest u mojej siostry, zakonnicy, odparł Topaz; pójdę po nią. Ubawi pana; ma dobrą pamięć, opowiada poprostu, bez ciągłego silenia się na dowcip i bez frazesów. — Doskonale, rzekł Rustan; właśnie tak lubię aby mi opowiadano“. Przyprowadzono papugę, która zaczęła tak: N. B. Panna Katarzyna Vadé nie mogła odnaleźć opowiadania papugi w tece swego zmarłego krewniaka Antoniego Vadé, autora tej powiastki. Wielka to szkoda, zważywszy czasy w których żyła ta papuga. (Przypisek Woltera.) (Wolter ogłaszał wiele utworów pod nazwiskiem Wilhelma lub Antoniego Vadé.)

Renata Litwinowa – jest to bez wątpienia wielki talent naszego pokolenia. Ona jest aktorką kina i teatru, reżyser, prezenter telewizyjny, scenarzysta. Piękna, odważna, kreatywna. Dobierać epitety, aby opisać tę niezwykłą osobowość można w nieskończoność. Nietypowy sposób rozmowy i jej arystokratyczna wygląd stały się znakiem rozpoznawczym aktorki. Dzisiaj cytaty Ślubna Литвиновой słyszałem lub czytałem każdy człowiek w naszym kraju, tak jak aktorka otwarcie mówi na wszelkie cytatyRenata Litwinowa ó mądra, wykształcona kobieta. Każda said się myśl, dowcipny, dokładne i koniec. Dziś wypowiedzi aktorki powtarzają miliony ludzi, niezależnie, czy są czcicielami jej talentu. Najlepsze cytaty Ślubna Литвиновой dotyczą życia, miłości, ludzkich pragnień i nawyków, Przykład, Renata uważa, że "nigdy" – jest to absolutnie absurdalne słowo i życie to jeszcze nie raz udowodni. Zaleca się bać swoich pragnień, bo one się spełniają. I uważa, że alkohol wymyślili nie bez powodu, bo bez niego świat byłby po prostu Renata czerpie, patrząc na miejskich szalonych. "Inspirują mnie znacznie więcej, niż modelki z czasopism", – mówi aktorka. Ona nie wierzy w to, że utalentowany człowiek może być nierozpoznane, nieważny. Talent zawsze się wewnętrznym rdzeniem aktorka uważa, że ludzi, których kocha i których nigdy nie przestanie. Ona uważa, że wszystko jej niepowodzenia w życiu okazują się sukcesami, ale nie od razu, trzeba było tylko trochę to jest sztuka: wczoraj, dziś, jutroO tym, czym jest sztuka, na pewno będą się kłócić, po wszystkie czasy. U różnych badaczy na ten temat swoje zdanie, które składa się nie tylko z obiektywnych wiedzy, ale i z subiektywnej oceny. Wszyscy jednak zgadzają się, że, w przeciwieństwie do na...Grzyb trufle - najdroższy i najbardziej niezwykłyTrufle ó grzyb torbacz, tworząc podziemne клубневидное мясистое owocowe ciało. Rośnie w lasach. Jest сапрофитом. Grzybnia tworzy nici, które otaczają korzenie pobliskiego drzewa. Grzyb pomaga drzewa zdobyć dodatkową wilgoć i chroni go przed ch...O sobie aktorka często mówi z ironią: "wow! Jak pięknie starzeje się!"Renata Litwinowa o miłościMotyw miłości nigdy się nie wyczerpie. Z tym uczuciem boryka się w swoim życiu każdy człowiek, gdyby był aktorem, pisarzem lub prostym robotnikiem. O miłości można mówić bez końca. O tym, jak ona jest piękna lub okrutne, trwały lub krótkie. Cytaty Ślubna Литвиновой o miłości trochę веют smutkiem, ale nie przestają być nie wierzy w to, że na jednego człowieka można zakochać się dwukrotnie. To po prostu znaczy, że miłość do niego i nie odbyła się wcale. "Ale lepiej nie warto wracać na разоренную grób", – radzi jeśli to jest miłość, to ona nie może trwać krótko. "Lata i lata trzyma nas", – twierdzi gwiazda. Miłość uważa ofiarnym poczuciem, wyrokiem, który polega na tym, że wszystko zostało wybaczone obiektu tego Litwinow uważa, że miłość jest narkotykiem, który zaczyna brać prędzej czy później każdy w tym ó osobowość, która jest w stanie inspirować, zadziwiać, zaskakiwać. Ona nie boi się mówić na najbardziej intymne tematy, i cytatami Ślubna Литвиновой liczą się wiele, поражаясь, jak dokładnie ten człowiek jest w stanie wyrażać własne myśli. Aktorka mówi, że życie jest bardzo krótkie i "jeśli masz coś do powiedzenia człowiekowi dobrego, trzeba to mówić". Jest to jeden z najważniejszych lekcji życia Литвиновой. Trzeba mówić człowiekowi o tym, jaki jest piękny, utalentowany, zachwycać się nim. Przecież wszyscy "kandydaci na martwe".O facetachJeden z cytatów Ślubna Литвиновой o mężczyznach, które bardzo dokładnie opisują związek między mężczyznami i kobietami w nowoczesnym społeczeństwie, mówi: "Kobieta powinna pobudzać człowieka, tworzyć mu ciekawą rozrywką". Ale na tym jej myśl się nie kończy: "Ale ona musi zrobić swoje życie, odrębną od rodzinnej". Renata mówi o tym, że kobieta powinna budować swoją karierę i nie popadać w całkowitą zależność od mężczyzn. Ona musi być silna i niezależna. Dokładnie taka jest sama aktorka. Ale w tym samym czasie ona uważa, że nasi mężczyźni nic o nas nie wiedzą: "I Lew Tołstoj, a nawet wielki lovelace Czechów, więc nic o nas nie rozumie".MałżeństwoW swoich cytatach Renata Litwinowa wypowiada się przeciw instytucji małżeństwa i uważa, że jest reliktem przeszłości. Chociaż za sobą aktorki dwa europejskiej, które zakończyły się niepowodzeniem, a teraz ona woli nie mówić o swoim życiu osobistym. Osobista pozostaje mówi, że "zdolność кучковаться" już odeszła w przeszłość. Teraz nowy czas, w którym nie ma dawnej "państwa kuchni", i "pala" tylko najsłabsze. Silne stać na niezależne samodzielne twierdzi, że za mąż nie wyjdzie, a kochać człowieka może i bez żadnych znaczków i nakazów. Nie neguje ona i myśli, że seks i miłość nie muszą być takie same. Pojęcia te mogą istnieć oddzielnie od siebie. Ale dla niej samej seks bez miłości "trochę śmieszny, coś techniczne, mechaniczne w tym jest".O ludziachRenate Литвиновой spełniło się bez mała 50 lat. Patrząc na jej zdjęcia to trudno w to uwierzyć, ale kalendarz nie kłamie. Za swoje życie gwiazdy miałam do czynienia z wieloma ludźmi i to, co ona uważa, że intuicja jej nie zawiodła. "Pierwsze wrażenie jest uczciwe", – nie ufa ludziom, próbującym być poprawne, dobrymi i dobrymi. To właśnie tacy ludzie i kryje w sobie najbardziej nieprzyjemneniespodzianek. A oto ludzie, nie ukrywając swój charakter, dają "pełne niespodzianek ze znakiem urodzieRenata Litwinowa ó piękna kobieta, jej słusznie nazywa się ikoną stylu. Ona zawsze wygląda elegancko, efektownie i doskonale. Jest w niej szczególna cecha, i to wcale nie jest doskonała. I cytaty Ślubna Литвиновой o piękno ó bezpośrednie temu dowód."Najważniejsze jest to, żeby człowiek w środku była mocna podstawa", – uważa Renata. A wszystko inne można kupić lub stworzyć, byli mózg i poczucie smaku. Ona radzi szukać każdy swój indywidualny styl i "jeszcze może być, zapach warto poszukać specjalny".Znakiem rozpoznawczym aktorki jest czerwona szminka. Wszyscy pamiętają ją dokładnie taka, choć dopuszcza zmiany w swoim stylu i makijażu. Renata mówi, że każdy człowiek ma "swój szczyt piękności", niech krótkoterminowy, ale to zdarza się nawet u brzydkich czarnym kolorzeJak wiadomo, czarny ó ulubiony kolor Ślubna Литвиновой. Cytaty o czarnym kolorze:"Aby wyglądać stylowo, kup mała czarna sukienka"."Czarny ó mój ulubiony kolor. Wszędzie kupuję te czarne swetry i wąskie spódnice".Renata dzieli się ze wszystkimi sekretem swojego sukcesu – we wszystkich sytuacja nie ma lepszego stroju, niż wąska spódnica w kolorze czarnym i ten kolor sam szczyt. Ona nie lubi jasne, kolorowe ubrania. Uważa, że kobieta powinna zdobić strój, a nie na golf i czarne ciasne spódnica w słowa Renaty, najlepszy strój na każdą okazję. I obowiązkowo wysokie szpilki, czyste włosy, błyszczące oczy, czysta skóra i uśmiech na twarzy. Oto przepis na sukces u publiczności. I jeszcze aktorka wszystkich ostrzega: "Tylko nie bardzo pulchny!" Kompletność Renata powiązał z brakiem siły woli i tylko tak. Inaczej po prostu być nie sobieWypowiedzi i cytaty Ślubna Литвиновой o sobie pokazują nam, że ten, wydawałoby się, nieziemski kobieta, jest zwykłym człowiekiem ze swoimi trudnościami, problemami, Litwinowa w stanie cieszyć się kryzysami. Ona pozwala sobie całkowicie pogrążyć się w rozpaczy, aby potem "pojawiające się" z niego z nowymi siłami, myślami, emocjami. To sprawia, że jej iść dalej. W spadkach celebryta widzi szansę, aby następnie wspiąć się jeszcze wyżej, niż był. "Mnie wigoru trudności", – mówi lubi aktorka i weekend. Uważa, że warto tylko zaplanować sobie wakacje, jak cię czeka pełną rozczarowanie, i wszystko idzie nie tak jak powinny. I w ogóle się ona nie uważa, że jest człowiekiem, którego można przewidzieć: "nie Jestem koleja w określonych godzinach), wszystkie przewidywalne".Z filmówGra Renaty Литвиновой fascynuje i urzeka. Na niej można bez końca oglądać z ekranu i podziwiać, jak jest nieograniczony talent tego człowieka. Warto pamiętać, cytaty Ślubna Литвиновой z filmów z jej udziałem, bo wszystkie jej rola jest dość charakterystyczne. Ona nie gra zwykłych Przykład, film najniższej Ślubna ó "Ostatnia bajka Rity". W tej artystycznej filmie aktorka zagrała anioła śmierci w ludzkiej postaci. Jej bohaterka Tatiana Неубивко, aby nie wzbudzać podejrzeń wśród ludzi, zachowuje się jak wszyscy ludzie w tym szpitalu: "nie mogłam zrezygnować ani z jakiego randki z mężczyznami", pali, pije. I Anioł Śmierci za filiżanką herbaty opowiada: "W związku z tym otoczka moja, oczywiście, bardzo ucierpiała i została uszkodzona, ale starałam się nie dać się".To ciekawy film, warto uwagi. W nim Renata ujawnia nie tylko stosunek do śmierci i ludzkiego autodestrukcyjne, ale i ironiczne pokazuje codzienne paradoksy:– A okna chociaż gdzie?" Jak " to! Okna. Tylko ich trochę wyłożone cegłami w celu wzmocnienia fundamentów. Tu taka rysa poszła!W romantycznym filmie "Niebo. Samolot. Dziewczyna" Renata zagrała główną bohaterkę o imieniu Lara. Wypowiedzi aktorki w tym stylu też są godne uwagi: "Wiele zbędnych słów... i w ludziach, których spotykam. Wszystkie one dzielą się ze mną, wymawiają słowa... To co oni wszyscy ode mnie chcecie?". Się bohaterka uważa szalony: "jesteś Szalona, szalona, szalona, szalona... zgadzam się na «insane”.Film przyniósł aktorce popularność ó "Granica. Таежный powieść" i jej niezrównana Albina, myśli, której bardzo blisko każdej nowoczesnej kobiecie. Bohaterka Ślubna cierpiała od nieudanej życia rodzinnego i z rozpaczy: "ja umrę na granicy z Chinami, mieszając kapuśniak, tak?". A życie rodzinne opisała słowami: "On tylko w mojej ręce dotyczy, i jest mi źle". Ale, jak Renata, niepowodzenia nie zatrzymywali Albina, i chciała żyć dalej i cieszyć się świecie. "Spłonę, spłonę. Ale wybuchnąć", – z zapalnikiem, вжившись w obraz, mówiłam Renata. I w końcu taśmy Albina mógł wyrwać się z tego zaklętego kręgu naprzeciw nowej miłości i nowego ona, wszystkie jak na dłoni, ta niepowtarzalna i wspaniała osobowość, dusza, talent. Cytaty i aforyzmy Ślubna Литвиновой można w nieskończoność czytać, powtarzać, ale lepiej nauczyć się przestrzegać ważnych wskazówek tej pięknej kobiety. Przecież u niej warto się nauczyć.

Dzielenie życia z osobą pogrążoną w depresji jest niezwykle trudne i zawiłe… Na początku zaistnienia problemu wiele osób nie zdaje sobie sprawy z powagi sytuacji. Bliska osoba mylnie definiuje nowe zachowanie partnera, doszukując się innych podstaw owego zachowania… Co depresja robi z człowiekiem? Nowe życie u boku depresji jest bardzo niebezpieczne dla osoby chorującej, jak również dla jej najbliższych. Osoby współżyjące u boku chorego często wypełnione są negatywnymi emocjami. Pojawia się złość, gniew, frustracja, a nawet zawiść. Wszystkie te negatywne emocje pojawiają się w momencie gdy z całego serca pragniemy pomóc osobie pogrążonej w depresji, a ona wystrzega się pomocy jak ognia. Cokolwiek czynimy, by zmienić świat cierpiącego nie zmienia otaczającej rzeczywistości, tym samym my sami błądzimy. Jak wygląda świat chorującego na depresję? Osoba cierpiąca na depresję chowa się za murami więzienia oddalonego od prawdziwego życia o kilka miliardów lat świetlnych. Jest to więzienie, które rządzi się swoimi własnymi prawami, jego zasady są nieodgadnione i niepojęte. Zimne mury przypominają epicentrum dziury wydrążonej w skale do której nie prowadzą żadne schody, a wyjście ewakuacyjne nie istnieje. Wiele osób nie jest w stanie pojąć destrukcyjnego obrazu depresji. Niemy krzyk o pomoc nacechowany jest jednocześnie odrzuceniem pomocy. Każdy chorujący buduje swoje własne, indywidualne więzienie – wyznacza granice i ogranicza się. Przyjmuje projekt jaki jest i nic w nim nie zmienia. Jak pomóc osobie chorującej na depresję? Dzieląc życie z osobą chorująca na depresję nie jesteśmy w stanie zburzyć jej ciemnej jaskini i dokonać ocalenia. Musimy, podkreślam musimy, być cierpliwi – dając każdego dnia obraz nowego, wolnego świata. Jednym z głównych zadań jest dążenie do uświadomienia partnerowi, że jest wolnym człowiekiem i to on decyduje jak będzie wyglądać jego życie. To on dokonuje wyborów. Wolność nowego wyboru ma być celem, ku lepszej rzeczywistości. Psycholog Doroty Rowe podkreśla: „Wolność oznacza bycie odpowiedzialnym za siebie i oznacza także bliższe przyjrzenie się swoim relacjom oraz zdecydowanie, do jakiego stopnia i w jaki sposób jesteśmy odpowiedzialni za dobro innych.” Wolność to coś więcej niż życie według utartych schematów pojęcia wolności. Człowiek wolny to człowiek wyzwolony. Każdy z nas ma prawo układać sobie życie w taki sposób, jak tylko zechce – podkreślając to, musimy zwrócić uwagę na mocne zaakcentowanie budowy szczęścia. Wolne życie bez chwil radości i bez szczęścia nie jest dobrowolnym wyborem. Wolni ludzie dążą do szczęścia. Radość ma być kluczem, a szczęście zawsze otwartymi drzwiami. Z chwilą poczucia wolności pojawia się promyk nadziei. Bądź uważny na zmiany – celebrujcie je. Zachwycajcie się każdym nowym dniem bez łańcuchów. Choć zrozumienie wolności to krok milowy – to zawsze jest szansa na zmianę. W momencie gdy zrozumiemy, czym jest depresja i zauważamy jej obecność w domu jesteśmy bardziej świadomi. Każdy powinien, a nawet musi zapoznać się z pojęciem depresja. Czym jest? W jaki sposób się objawia? Jakie są skutki długotrwałej depresji? Poznanie choroby od podszewki daje większą siłę ku zrozumieniu. Powodów pojawienia się stanów depresyjnych u partnera może być wiele. Zacznijmy rozmowę o nurtującym problemie, nigdy nie obwiniajmy. Wyobraźmy sobie siebie w tej sytuacji, każdy popełnia błędy – musimy zrozumieć, co się dzieje i dlaczego tak się dzieje. Może powód to bliska, bądź bardzo odległa przeszłość. Musimy zapoznać się z nową rolą. Jeśli nie jest nam obojętne życie innych – pomyślmy o pomocnej dłoni. Odważ się na więcej niż jesteś w stanie dać. Miłość, która połączyła Wasze serca przypomina: Kocha się za nic i mimo wszystko. Nie tylko wtedy, kiedy jest dobrze, pięknie i wyjątkowo. Pozwólmy na nowo partnerowi polubić jego wewnętrzne i zewnętrzne “Ja” – takim jakim jest – z błędami i słabościami. Wytłumaczenie błędnego koło, którym jest ciągłe analizowanie przeszłości za zły omen, może stać się drogą do zdrowia. Przeszłość jest wciąż przeszłością, my żyjemy w teraźniejszości i dążenie do szczęśliwego życia nie jest niczym złym i niehaniebnym. Nie warto tracić czasu na wracanie do przeszłości w poszukiwaniu winy i winnych. W tym momencie jest ważne, co dzieje się teraz i spróbować to zrozumieć. Odkrywajmy więzi, które są drogowskazem do zapomnianej czułej i romantycznej miłości. W czasie pomagania ukochanej osobie od uwolnienia się ze szponów depresji, warto i sobie zadać pytanie: Co we własnym postępowaniu, zachowaniu przyczynia się do depresji partnera i co powinno się natychmiast zmienić? Zastanów się dlaczego dana osoba zachowuje się właśnie w taki sposób, bądź bacznym obserwatorem i analizuj. Znalezienie wyjaśnienia oznacza ostrożne i przemyślane zadawanie uważnych pytań oraz uważne wsłuchiwanie i słuchanie. Pamiętaj, że egoistyczne zachowanie może dotyczyć również nas – skoncentrujmy się na własnym postępowaniu, może to my w dużym stopniu jesteśmy winowajcami stanów depresyjnych u bliskiej osoby. Nie obwiniaj, ale zmieniaj – również siebie. Działaniami nie dopuszczaj do alienacji. Powtarzające się naganne zachowanie w stosunku do jednej osoby z rodziny może wywołać efekt motyla, którego doświadczy cała rodzina. Jedną z kolejnych bardzo ważnych kwestii zmagania się z chorobą depresji partnera jest angażowanie każdego i wszystkich do walki z potworem, którego imię to “depresja”. Zwracam szczególną uwagę, że tak usilne domaganie się pomocy od innych jest czasem błędnym kołem, które może spowodować jeszcze większy stan depresyjny. Zanim zaangażujesz rodzinę, bliskich, teściów, rodziców do pomocy zastanów się i przeanalizuj zachowanie partnera. Może to właśnie wspomnienia wydarzeń związanych z tymi osobami wywołuje silne lęki. Jeśli czujesz się bezradny na zaistniałą sytuację, nie widzisz jakiejkolwiek zmiany. Partner odmawia rozmowy, leki wciąż nie pomagają, a ciemna strona depresji się pogłębia, to jedynym wyjściem jest kontakt z psychologiem – psychoterapeutą. Nie wykluczaj pomocy – częste wizyty mogą wyznaczyć nowy kierunek. Pamiętaj nie tylko osoba chorująca powinna uczestniczyć w spotkaniach terapeutycznych, ale cała rodzina. Podczas gdy jedna osoba cierpi zmienia się cała relacja z rodziną. Bliskiej jej osoby z którymi dzieli życie powinny również odnaleźć światełko w tunelu. Pamiętajmy o wyzbyciu się egoizmu i w tym wypadku. Wstyd i zakłamanie nie jest sposobem do powrotu do zdrowia – zdrowia całej rodziny, która przez jednego członka doświadcza konsekwencji choroby. Życie małżeńskie nie należy do łatwych. Małżeństwo to połączenie dwóch różnych osób, które mają od danego momentu dzielić ze sobą wspólne życie. Często zdarza się, że na początku małżeństwa para musi pokonać wiele trudności. Dla jednych to walka o dominację, a drugich walka o ideały – ideał żony, ideał męża, który przez lata tworzyliśmy sobie w wyobraźni. Swymi czynami dążymy do zaszufladkowania – nie dopuszczamy do dobrowolnego rozkwitu drugiej połówki serca, która mimo wielu zalet jest daleka od ideałów. Niewłaściwym zachowaniem i słowami możemy zranić i przyczynić się do choroby. Warto pamiętać o kompromisach i wolności do, której ma prawo każdy człowiek. Nie bądźmy autorami historii z depresją. Zanim zdecydujemy się na wspólne życie zastanówmy się nad ideałami, które dalekie są od rzeczywistości. Czy one są w stanie dać nam szczęście? Krzykiem, awanturami i ciągłym wypominaniem przeszłości, jak również porównywaniami – …Jesteś jak ojciec alkoholik!… ; …Jesteś jak matka, która ciągle zdradzała swojego męża!… – nic a nic nie zmienimy. Owym zachowaniem możemy jedynie jeszcze bardziej pogrążyć partnera w depresji. Pamiętaj, iż depresja jest ściśle połączona z chęcią popełnienia samobójstwa. Czy chcesz takim zachowaniem przyczynić się do śmierci partnera? Czy chcesz współuczestniczyć w jego samobójstwie? Wystrzegajmy się zatem tego typu zachowania, szczegółowo analizujmy swoje zachowanie. Pamiętaj, o wspólnej terapii ponieważ, jak mawiają terapeuci rodzinni: „najbardziej szalony jest ten człowiek, który odmawia pójścia na terapię”. Oboje weźcie pod lupę swoje małżeństwo i sprawdźcie, jaki jest Wasz związek? Często partner jest tak samo zaangażowany w depresję, jak osoba na nią cierpiąca i to pod wieloma względami. Wielu z nas w momencie pojawienia się depresji zadaje sobie pytanie: Jak mogę pomóc? Co mam zrobić, aby depresja zniknęła? Jak żyć? Jak żyć z osobą chorą na depresję? W książce autorstwa Dorothy Rowe „Depresja jak skruszyć mury więzienia swojego umysłu” odnajdujemy kilka ciekawych i wartych uwagi porad dotyczących życia z osobą pogrążoną w depresji: Pierwszym wielkim zadaniem opiekuńczego partnera jest „bycie w pobliżu”. Bycie w pobliży najlepiej ujmuje Andrew Solomon: „Tak wielu ludzi pytało mnie, co można zrobić dla przyjaciół lub krewnych cierpiących na depresję, a moja odpowiedź była prosta – stępić ostrze ich osamotnienia. Róbcie to za pomocą filiżanki herbaty, długich spacerów, czy po prostu siedząc w ciszy w pokoju obok, lub w jakikolwiek inny sposób, zależnie od okoliczności, ale tak właśnie postępujcie. I róbcie to z szczerych chęci”. Bycie obok nie jest łatwe. Osoby cierpiący na depresję są małomówni, unikają towarzystwa i odsuwają się od bliskości. Oddanie bycia w pobliżu wymaga wiele pewności siebie. Bycie blisko, towarzysząc w samotności, nic nie mówiąc daje poczucie zaangażowania dla osoby cierpiącej. Mimo, iż chłodne mury nie przyjmują okazywania czułości w rzeczywistości ich nie odrzucają. Proś o rozmowę, ale nie nalegaj. Wykaż się cierpliwością. Czasami wystarczy posiedzieć w milczeniu. Jest to zadanie bardzo czasochłonne i wyczerpujące. Pamiętaj również o sobie – zadbaj o swoje potrzeby. Zrób sobie przerwy, spraw sobie przyjemność. Nie pozwól, aby depresja dopadła i Ciebie. Trwając przy cierpiącym sam/a wystrzegaj się depresji. Okres wychodzenia z depresji jest niezwykle długi. Jednego dnia może wykazywać zachowanie osoby całkowicie zdrowej, a za kilka dni pogrążyć się w rozpaczy i schować w swoim więzieniu. Bądź gotowy na każdą zmianę nastroju – nie oceniaj. Kolejny zadaniem jest zaakceptowanie, iż dana osoba jest w depresji. Pamiętaj o akceptacji nawet tych cech, których nie pochwalasz. Jeśli akceptujemy dane cechy ukazujemy, iż traktujemy go na równi ze sobą. Każdy może zachorować na depresję. Nigdy nie porównuj – wystrzegaj się tego jak ognia. Osoba chorująca na depresję może odczuwać jeszcze większe poczucie winy spowodowane porównaniami. Porównywanie wzbudza nienawiść i rozżalenie. W kontaktach pamiętaj, o potwornym lęku, który siedzi w partnerze. Ten lęk jest porównywalny z piekłem – piekłem na ziemi. Jeśli omyłkowo w zdaniu zawrzesz porównanie – szybko zmień temat. Czynne słuchanie i interpretowanie to kolejny krok ku zdrowiu. W momencie gdy partner zechce się podzielić z Tobą swoimi obawami – słuchaj. Gdy wzbudzisz 100% zaufanie poproś o interpretację czegoś ważnego dla Ciebie – Jak Twój chorujący partner postrzega daną sytuację? Ten rodzaj dyskusji może pomóc w rozumieniu, że to, co dzieje się w świadomości może być różnie interpretowane i postrzegane – nie od razu negatywnie. Pozytywne interpretowanie daje dużą szansę na zaakceptowanie skutków depresji. Nigdy napominajmy o pomocy praktycznej. Pomoc praktyczna to zaoferowanie swojego towarzystwa w momencie odnalezienia klucza do „więzienia depresji”. Osoba wychodząca na „wolność” często jest zalękniona i boi się otoczenia. Warto zaproponować wspólne wyjścia, nawet do sklepu, czy do ogrodu. Bądź blisko. Niezwykle ważnym krokiem jest uczestniczenie w sesjach terapeutycznych. Osoba chorująca powinna być pod stałą kontrolą lekarza. Nigdy nie dopuszczaj ewentualności, że sami poradzicie sobie z chorobą partnera. Wasza rodzina Was potrzebuje. Ostatnim choć w praktyce jednym z wielu pomysłów na pomoc jest wspólny wyjazd. Jeśli Twój partner wykazuje stany depresyjne cyklicznie w danym miesiącu, np. co roku w sierpniu – zorganizuj rodzinną wycieczkę właśnie w tym miesiącu. Zaplanuj czas tak, aby każda chwila była wypełniona atrakcjami. Zapomnijcie o przeszłości. Życie u boku osoby, która choruje na depresję jest niezwykle trudne i ciężkie. Miłość wymaga poświęceń. Warto zaznajomić się z różnymi chorobami. Nigdy nie jest pewne, że to my za kilka lat będziemy niemym krzykiem prosić o pomoc. Wyciągnijmy pomocną dłoń. Autorka: Agnieszka » O MNIE ODSZUKAJ RADOŚĆ W KILKU SŁOWACH - CZYTAJ i UCZ SIĘ DZIENNIK MIŁOŚCI WŁASNEJ „DZIENNIK MIŁOŚCI WŁASNEJ” to e-book dla każdego, kto chce zacząć siebie kochać. To propozycja dla wszystkich którzy pragną patrzeć na siebie oczami szacunku, zrozumienia, akceptacji i wdzięczności ❤❤❤ (więcej…) CZYTAJ ELIKSIR PEWNOŚCI SIEBIE ELIKSIR PEWNOŚCI SIEBIE, czyli jak pokonać wewnętrzne i zewnętrzne blokady? Istnieją takie momenty, w których z wielkim cierpieniem na duszy wątpimy w siebie. Nie czujemy się zbyt dobrze we własnej skórze, odczuwamy ucisk w gardle, nogi odmawiają posłuszeństwa, a serce zbyt szybko zaczyna bić. Człowiek sam ze sobą czuje się źle. A wszystko z powodu kulejącej pewności siebie, która daje o sobie znać, w takich momentach, które są dla nas nazbyt obciążające. Dlatego postanowiłam napisać książkę, która dokładnie zobrazuje, jak stać się pewnym siebie człowiekiem. (więcej…) CZYTAJ Źródła braku pewności siebie, czyli skąd u ludzi niskie poczucie wartości? „Źródła braku pewności siebie” to e-book dla każdego, kto chce wziąć pewność siebie w swoje ręce i podjąć decyzję, co dalej powinien z nią zrobić. To nade wszystko źródło schematów głęboko zakorzenionych w podświadomości. To prawda o tym skąd u ludzi niskie poczucie wartości, jak również o tym, co wpływało i wpływa cały czas na naszą pewność siebie. W e-booku: (więcej…) CZYTAJ TOXIC 2, jak poradzić sobie z miłością, która Cię niszczy? Toksyczna więź… Coraz bardziej świadomi, a jednak wciąż tak bardzo nieświadomi… Niestety wciąż zbyt wiele osób tkwi w toksycznych relacjach, całkowicie rujnując swoje zdrowie psychiczne. Nazbyt wiele osób wciąż nieświadomie oddaje swoje życie w ręce wampira emocjonalnego. Traci wszystko – szczęście, radość, poczucie bezpieczeństwa, spokój, swoje prawa, zdrowie i to wszystko w imię zasad, które zostały zbudowane przez toksycznego wampira. Jednak w życiu każdego z nas przychodzi taki moment w których pragniemy tylko jednego – wolności i rozumienia… Czy należysz do tych osób? (więcej…) CZYTAJ TOXIC, jak sobie radzić z osobami, które utrudniają Ci życie? Emocjonalnie wykorzystani… Emocjonalny wampir to szantażysta o wielu twarzach. Gra i wykorzystuje – owija sobie nas wokół palca i nawet nie wiemy kiedy, a już zachowujemy się tak, jak on sobie tego życzy. To nie Twoja wina!!! Emocjonalny szantażysta to cholerny manipulator – wykorzysta wszystko i wszystkich, by zdobyć to, co jest mu w danej chwili potrzebne. W nosie ma uczucia innych – najważniejsze to podbudowanie własnego ego… Najtrudniejszy moment naszego życia to ten, w którym w końcu zdajemy sobie sprawę z faktu, że ta osoba nas krzywdzi. Ciągła krytyka, obgadywanie, niedorzeczne plotki, brak szacunku, obojętność ze strony bliskich… Odczuwasz to u siebie w życiu? (więcej…) CZYTAJ CZARNA KSIĘGA PERSWAZJI Sztuka perswazji to sposób na życie… Choć mylona z manipulacją, to jednak jest bardzo daleka od tego postępowania… Perswazja to sposób przekonywania do własnych racji bez wpływu na zdrowie innej osoby. Pomaga dojść do konsensusu poprzez dyskusję zainteresowanych stron nad zaistniałym problemem – tym samym otwiera drogę do jego rozwiązania. Jest również nieodzownym czynnikiem łagodzącym wszelkie kłótnie, czy spory. Należy pamięć, że perswazja nie polega na zmuszaniu, jak to lubi robić manipulacja. Perswazja nigdy nie jest powiązana z kłamstwem, czy mówieniem nieprawdy. Skupia się przede wszystkim na argumentowaniu danych twierdzeń i postaw w sposób rzeczowy i kompetentny. …ale dość z teorią… Czas zobaczyć, czego nauczy nas CZARNA KSIĘGA PERSWAZJI… Publikacji pomoże przede wszystkim opanować bezcenne techniki życia wśród wielu różnych osobowości… (więcej…) CZYTAJ DEPRESJA NIEWIDZIALNY WRÓG DEPRESJA WCIĄŻ OBECNA… Do tej pory na temat depresji powstało wiele książek, jednak wszystkie „jakieś takieś”… Niby służą pomocą, a wciąż zbyt wiele w nich skomplikowanych terminów… Zbyt mało poradników – zbyt mało prostych przekazów… Dzisiaj chcę Ci przedstawić pozycję, która jest daleka od medycznych nierozumianych słów. Nie znajdziesz tu nic trudnego do zrozumienia. Ta książka jest napisana, by służyć i pomagać – ma zwiększyć świadomość samego chorującego, jak i jego najbliższych, którzy walczą razem z nim. (więcej…) CZYTAJ ZBURZĘ TEN MUR CZAS NA ZMIANY… Czy masz czasem tak, że gdziekolwiek się ruszysz, to napotykasz na mur? Próbujesz coś zmienić, coś osiągnąć, ale nic się nie zmienia? Jest pewien sposób na to… Czas zburzyć ten okropny mur, który przez lata budowany był przez porażki, negatywne myśli, krzywdzące opinie, brak pewności siebie, trudne dzieciństwo, okrutne utarte schematy… Wszystko, czego teraz potrzebujesz, to uświadomienie sobie, jak dotrzeć do własnego szczęścia. Dzięki tej książce odzyskać siebie – zrozumiesz i zaakceptujesz, a przede wszystkim nauczysz się prawdziwie żyć. Trener rozwoju osobistego pomoże Ci zrozumieć, co to znaczy żyć pełnią życia. (więcej…) CZYTAJ WŁADCA SŁOWA Władca słowa… Jak skutecznie i celnie wymierzać słowo, aby osiągnąć władzę nad ludzkimi emocjami? Książka, której opis właśnie czytasz, stawia sobie za cel dać Ci władzę nad ludzkimi emocjami. Będzie tu mowa o tym, jak możesz się nauczyć sięgać poza racjonalne motywy innych ludzi i oddziaływać bezpośrednio na ich instynkty, rozbudzając i rozpalając swymi słowami ich wyobraźnię. Pokażemy Ci, w jaki sposób, sięgając poza racjonalne motywy słuchacza, możesz rozpalać wyobraźnię samymi słowami. Czyli, w skrócie, dowiesz się przede wszystkim… Nauczy się – Jak bezpośrednio wpływać na ludzkie instynkty, emocje i wyobraźnię, sprawiając, że wszelkie Twoje sugestie staną się nieodparcie fascynujące, zniewalające i hipnotyczne? (więcej…) CZYTAJ POTĘGA ŻYCIA – Jak zacząć od nowa, nie zmieniając wszystkiego wokół? Każdy z nas w pewnym momencie swojego życia staje oko w oko z potrzebą zmiany, która często przychodzi niespodziewanie i od której tak naprawdę nie ma odwrotu. Zmiana dotyczy różnych sfer naszego życia, ale w dużej mierze będzie krążyć wokół wewnętrznej potrzeby natychmiastowej odmiany własnego losu… Wewnętrzny głos krzyczy: „muszę coś zmienić, bo inaczej zwariuję”… Zmiana jest nieunikniona, a Ty od dzisiaj stajesz się jej mapą i przewodnikiem… (więcej…) CZYTAJ

WSTĘP: Można pogrążyć się w bólu Cierpieniem odmierzać godziny I żyć nie żyjąc Ale właśnie te najgorsze chwile są miejscem dawania świadectwa Zapominania o sobie i przypominania o drugim człowieku Bo Wielki Post to wielkie orzeźwienie Ducha zalęknionego budzenie Przemierzanie ulic pozornie bez celu I po krążkach różańca Wspinaczka do niebaNabożeństwo Drogi Krzyżowej jest dla chrześcijanina wielkim dobrem. Dzięki głębokiemu przeżyciu tajemnicy Męki i Zmartwychwstania Pańskiego można mocniej przylgnąć do Miłości, która dla człowieka była i jest nielogiczna i nieobliczalna, bo przechodzi jego wyobrażenie. Ale oprócz tych cech charakteryzuje ją ogromna ofiarność. Ze względu na tę obfitą hojność każdy może wziąć dla siebie tyle, na ile zdoła otworzyć swoje serce. A Bóg jest cichy i pokorny, dlatego zawsze będzie powtarzał: Jeżeli chcesz… Dziś jest szczególna szansa pójścia za Nim, odpowiedzenia na Jego zaproszenie. Czy naprawdę chcesz i czego naprawdę pragniesz? Możesz nie tylko przejść przez kolejne 14. stacji ale zatrzymać się na dłużej w jednej z nich i uczynić ją szczególnym miejscem Spotkania, wyspą modlitwy. Czego Ci najbardziej brakuje, co cię przeraża, jakie uczucia mieszkają dziś w twoim sercu? Proś Matkę Bożą aby zamieniła twoje „nic”, twoje problemy i uzupełniła pustkę serca, wlewając do niego dobre wino. Ona na pewno zauważy każdy twój brak i tak jak w Kanie Galilejskiej powie do Syna: Nie mają wina - a Syn, mimo pierwszego słowa „Nie” odpowie na troskę Jej serca: "Napełnijcie stągwie wodą”. I napełnili je aż po brzegi”. Trzeba mieć taką wiarę, z jednej strony odważną oraz gotową na ryzyko i jednocześnie być gotowym na odpowiedź: – „Bądź wola Twoja”. Przejdź więc z pokorą ale i nadzieją drogi Jezusowej Męki i otwieraj serce na działanie Łaski, aby mogło napełnić się światłem Zmartwychwstania. STACJA I – PAN JEZUS NA ŚMIERĆ SKAZANY Cóż to jest prawda Zapytał ten co umywał ręce Być może te słowa były początkiem Sumienia albo tego co miało nadejść Kiedy słyszę to pytanie Czym ona jest Otulam szczelniej ciepłem Nikły płomień świecy Jest siła Zamilknijmy prawda i sumienie Zostaną Gdy wszystko przeminieWystarczy przejść się ulicą, wejść do kawiarni, obejrzeć telewizję, włączyć radio bądź porozmawiać z kimś. Wszędzie ktoś pokrzywdzony, sądy, trybunały, słowa, które nie powinny być wypowiedziane. Widzę ludzi ze spuszczonymi głowami, ze łzą w oku, milczących albo krzyczących, potok słów i lamentu. Wieczorem słyszę, że znów gdzieś płonie Kościół, ludzie tracą życie za wiarę, a z gazet wylewa się jad na wartości jakimi żyję. Zasłaniam, oczy i zatykam uszy. Ale to nic nie daje. Nie pozwalają mi patrzeć na Krzyż w urzędach, w szkole, w pracy, reagują z drwiną na moje gesty, które świadczą o tym, że jestem chrześcijaninem. I te powtarzające się pytania: za kim jesteś? Co o tym sądzisz? Albo namawianie do roli Piłata. Zmęczony jestem Jezu. Opieram czoło o chłodną ścianę świątyni i proszę o pomoc, abym mógł przejść to piekło, które zgotowali sobie ludzie na ziemi. Ale pomóż mi też abym sam siebie nie zmierzał w jego kierunku. Abym nie mówił, że jestem skazany na życie w takim a nie innym środowisku , rodzinie, relacjach . Pomóż mi raczej mówić, że jestem wskazany prze Ciebie aby tu żyć, świadczyć i zmieniać świat na lepsze. Że jestem potrzebny ze swoim krzyżem, aby ktoś mógł dzięki mnie przejść przez swoją rozpacz i że moja łza może być solą niosącą komuś pokrzepienie. Naucz mnie Jezu czerpać siły z Twojego świętego milczenia, które jest najpełniejszą odpowiedzią na wszystkie moje pytania. STACJA II - PAN JEZUS BIERZE KRZYŻ NA SWE RAMIONA Mam swój krzyż Jest wyjątkowy bo mój Pasuje idealnie do zagłębień Na moich ramionach Nie jest za wysoki ani za krótki Kiedyś chciałem go zrzucić Pozostały rany i nie chciały się zabliźnić Dopóki nie przytuliłem do niego twarzy Wtedy ktoś czule dotknął Moich pół przymkniętych oczu A później pamiętam już tylko Że otoczyła mnie miłość Robi się coraz trudniej. Idę przed siebie z ciężkim krzyżem i wydaje mi się, że za moment upadnę. Te nieszczere spojrzenia, puste słowa obiecujące pomoc gdzieś w mglistej przyszłości i drwiny. Często zastanawiam się czy moja modlitwa ma sens skoro z dnia na dzień nic się nie zmienia na lepsze, albo myślę, czy to ja zawiniłem i cierpienie jest konsekwencją grzechu, czy może ma tak po prostu być. Kiedy chciałem pozbyć się ciążącego mi balastu, wkładałem mój krzyż na ramiona rodziców, rodzeństwa, przyjaciół. Strugałem takie małe krzyżyki moich trudnych obowiązków, łez, choroby i obarczałem nimi bliskich. I choć niektórzy mi pomagali je nieść to i tak nic się nie zmieniło. Było nawet gorzej i nie umiałem zrozumieć sensu swojej drogi. Z biegiem czasu zdałem sobie sprawę, że dopóki sam nie przeżyję do końca mojego bólu, nikt ani nic nie może go wyrwać z mojego serca. Jedynie Jezus, dzięki któremu wciąż jakoś idę do przodu, bo widzę przede mną w oddali Jego postać i odciskam moje stopy w śladach Jego boskich stóp. Jezu, rozluźnij moje palce zaciśnięte do białości na kielichu, który mam wypić. Napełnij serce odwagą abym mógł iść dalej i spotkać Miłość za kolejnym zakrętem, do którego wiedzie ciemna i wyboista droga. STACJA III – PAN JEZUS UPADA POD KRZYŻEM Zły będzie sprawiał że zawsze będziesz „na nie” Czegoś wciąż za mało za dużo Albo nie tak jak byś chciał żeby było Popsuje każdy moment szczęścia Ukrytego w wielkich wydarzeniach ale i w małych Codziennych cudach Ten niedosyt sprawi że zapomnisz o dobru Jakie dają Ci ludzie Nie dostrzeżesz uśmiechu Wyciągniętej dłoni w czułym geście A potem rzuci Cię w rozpaczy na kolana I będzie grał z Tobą w karty o życie Wtedy wystarczy z miłością zawołać do Pana Uwierzyć w sens tego co było i co będzie A wróci radość z bycia Po prostu I (nie) zwykłego czekania Na wschód słońca A jednak upadłem. Tyle starań, modlitw i obietnic składanych Bogu i sobie, a ja potykam się o maleńki kamyk rzucony sprytnie przez Złego. Wiedział gdzie uderzyć, za czym tęsknię i czego mi brakuje. Ugodził w najczulsze struny i wygrał ponownie z moją kruchą wiarą. W tamtej chwili wszystko sprzyjało temu, abym przegrał. Pojawili się nagle jacyś ludzie, którzy usilnie namawiali i o czymś zapewniali, pojawiła się też radość i spokój. Wystarczyła jednak chwila, a to co widziałem, co dawało sercu zadowolenie, pękło ja mydlana bańka. Nie było już tak kolorowo. A huk był potworny. Nagle nikogo przy mnie nie było i zacząłem się bać. Zachwiałem się i upadłem na kolana, chroniąc twarz przed ostrym brzegiem kamienia. Wtedy spojrzałem w górę, na niebo. Ciepłe promienie słońca padały na moje skronie. Mimowolnie sięgnąłem do szyi i poszukałem krzyżyka, który był przyjemnie chłodny. Przyłożyłem go do ust i ucałowałem. Tak o Jezu, mam jeszcze w sobie wiarę i dzięki niej potrafię wstać i zdjąć z siebie brud tego świata. Otrzepać ubranie, pył z sandałów i iść dalej za Tobą. Naucz mnie silniej ufać, abym umiał odróżniać prawdziwe piękno od jego atrapy, żywą wodę Twojego Słowa od fatamorgany na pustyni powstałej przez podstępne działanie Szatana. Jezu, niech Twoje Słowo wypełnia po brzegi moje puste miejsca i mocno się zakorzenia. Abym nie szukał już więcej szczęścia po za Tobą. STACJA IV – PAN JEZUS SPOTYKA SWOJĄ MATKĘ Łaskawa Kielecka, Nieustającej Pomocy, Czarna Madonna Przybierasz Maryjo tak wiele imion Aby każdy znalazł miejsce w Twoich ramionach Kryjesz się w obrazach w ramach drewnianych Posrebrzanych Z zatkniętą różą w rogu Przewieszonym różańcem Jak czyimś rozpłakanym cierpieniem Czy szczęściem Pomódl się dziś proszę Abym zawsze Ciebie dostrzegał Na rozwidleniu moich dróg Przy tej stacji zanurzam się zawsze w morzu Miłosierdzia. Rozmyślam o mojej ziemskiej matce, jak duże ona ma znaczenie w moim życiu. To wszystko co jest we mnie dobrego, szlachetnego i delikatnego posiadam właśnie dzięki niej. Cechy te mogę pomnażać z kolei dzięki mojej Matce Niebieskiej. Ta świadomość sprawia, że czuję się lepiej w każdym cięższym doświadczeniu, kiedy kogoś lub coś tracę, kiedy trzeba pogodzić się z cierpieniem bliskiej osoby. Umiem wtedy wykrzesać z siebie chociaż parę iskier dobra. Staram się ubrać serce w cierpliwość i pokorę i czekam wypatrując otwartych szeroko ramion, szukających mnie niecierpliwie pośród tłumu. Wiem, że mnie znajdziesz Maryjo, chociażbym odszedł daleko od Ciebie i zapomniał o Tobie. To spojrzenie, którego się nigdy nie zapomina przeszywa miłością moje życie i ceruje wszelkie rozdarcia wyszarpane przez grzech i cierpienie. Delikatnie i w milczeniu. Idę więc odważnie do wyznaczonego celu, mimo otaczających mnie nieprzychylnych ludzi i mimo grzechu, który przykleił się do serca. I choć brakuje tej fizycznej ciągłej bliskości z Tobą, wiem, że Ty Matko stoisz w ukryciu przy moim krzyżu z dzbanem zimnej wody. Kiedy dotrę na miejsce obmyjesz mi oczy abym przejrzał i zobaczył to, co chcesz abym widział. Matko, skało cierpliwości i zdroju miłosierdzia – zapal proszę moją lampę pokory. STACJA V – SZYMON CYRENEJCZYK POMAGA PANU JEZUSOWI DŹWIGAĆ KRZYŻ Czasami będziesz odczuwać głęboką samotność Wejdź w nią Zajrzyj do tej studni a zobaczysz gwiazdy Ich blask przeprowadzi przez ponure doliny Czasami odczujesz ogromną nienawiść od ludzi Złóż wtedy dłonie do modlitwy A potem wstań z przygnębienia i zapomnij Oddech wchodzącego słońca pogłaszcze po twarzy Czasami odczujesz bezradność a wokół świat ze szkła Uderz w niego mocną wiarą Nie skaleczysz się żadnym odłamkiem Czasami nie będziesz rozumieć drugiego człowieka Skrzywdzi ominie spojrzeniem Poczekaj na niego Bo teraz on sam siebie nie rozumie A jutro przybiegnie ze słowem słonecznym Chciałbym tak, jak Szymon zarazić się Miłością. Chociaż nie wiadomo co się z tym człowiekiem działo po spotkaniu z Jezusem, to ja mocno wierzę, że po prostu musiał spotkać się z Miłością i wszczepić ją w swoje serce. Przy tej stacji dłużej się modlę bo wiem, że przekaz z niej płynący szczególnie dotyka mojego serca. Pomiędzy poniekąd wymuszoną pomocą Cyrenejczyka, a słowem Łaska, można postawić znak równości. Ten mężczyzna został najpiękniej obdarowany. Zawsze kiedy myślę o różnych sytuacjach z mojego życia, w których mogłem pomóc, a nie zrobiłem tego z różnych powodów, mam ogromne wyrzuty sumienia. Bo wiem, że nie przyjąłem od Boga Łaski, nie umiałem się na nią otworzyć. Mocniej sobie wtedy uświadamiam, że nie żyję dla siebie, ale dla innych. Po to tu jestem, aby świadczyć i dzielić się tym co mam najlepszego. To moje ciągłe odchodzenie od prawdy, ucieczka w głąb siebie jest zawsze ślepą uliczką. Wiem, że dobiegnę do pewnego punktu, a tam będzie wielkie nic, pustka i rozpacz. Szymonie, ty uczysz mnie także tego, że krzyż może przyjść zawsze i wszędzie, i ja będę musiał wtedy jakoś się opowiedzieć. Nie będę dywagować – kiedy?, po co?, dlaczego?, Tylko właśnie tu i teraz. Bez rzeczywistości „teraz” nie ma przyszłości. Nie ma mnie. Nie ma drugiego człowieka. Pomóż mi Jezu wybiec poza mój dom i szukać ludzi, niech Twoja łaska wylewa się do innych serc przez moje dłonie i moje oczy. Stacja VI – WERONIKA OCIERA TWARZ PANU JEZUSOWI Proś i ufaj, że On Cię wysłucha ufaj, prosząc o miłosierdzie bądź miłosierny dla innych zapominając o sobie usiądź z Nim i po prostu bądź pogadaj jak z przyjacielem a potem idź do ludzi aby ich pocieszać i mówić z nimi o Miłości bo Słowo ma moc szczególnie to Boże a ludzkie kiedy jest dobre odbija refleksy niebieskiego ŚwiatłaKolejny odcinek drogi Męki Jezusa, a ja już opadam z sił. Jak to dobrze, że jest właśnie taki przystanek, na którym mogę spotkać dzielną kobietę, usilnie dążącą do wyznaczonego sobie celu. Był ból, musiało być i pocieszenie, była na twarzy krew, musiało być koniecznie delikatne dotknięcie rany. Po prostu coś złego się działo i trzeba było jakoś zareagować. Kiedy patrzę na tę scenę, staję się malutki, kulę się w sobie. Ale z drugiej strony każdego roku coraz więcej się uczę. Weroniko, gdy na ciebie patrzę widzę Miłość, która jak taran toczy się przez rozkrzyczany tłum ludzi, toruje sobie drogę i rozpala ogniem przy Jezusie. Widzę jednak coś jeszcze. Coś, co mi daje mocny zastrzyk energii i popycha do działania. Przecież tobie nic się nie stało. Mogłaś zginąć, mogli cię wychłostać, wyzwać, a jednak nic takiego się nie stało. Ten moment wycierania cierpienia z oblicza Jezusa trwał kilka dobrych chwil i to wystarczyło, aby twój pospiech i odwaga stały się najpiękniejszą modlitwą zaniesioną do Boga. Głupio mi teraz. Bo gdy wspomnę sobie moją modlitwę to wiem, że nie zawsze byłem w tym względzie czysty. Kilka razy wolałem modlić się w samotności, zaniedbując w tym czasie kogoś, kto mnie potrzebował. Po czasie przychodziła refleksja. Czym jest modlitwa? Przecież nie tylko słowem, ale także czynem, poświęceniem, czujnością i pamięcią o drugim człowieku. Pomóż mi Jezu, aby moja modlitwa zbierała też szepty innych ludzi, abym był zawsze tam, gdzie być powinienem. STACJA VII - PAN JEZUS PO RAZ DRUGI UPADA POD KRZYŻEM tak zupełnie za nic uwalniasz od kajfaszów judaszów piłatów a ja wspinam się po pocałunkach srebrnikach do miejsc które mam tak naprawdę i miejsca mnie mają do końca Tym razem Zły nie rzucił we mnie małym kamyczkiem, ale kamieniem, który przygniótł mnie w najmniej spodziewanym momencie. Potem posypała się już cała lawina. Kiedy byłem pewny siebie, wydawało się, że wszystko układa się dobrze, dostałem mocne uderzenie w serce. Nie było to miłe uczucie. Szatan nie musiał tym razem robić podchodów, bo wiedział, że byłem słaby i wiedział gdzie mnie może celnie i boleśnie ugodzić. Przegrałem na całej linii. Ale tak sobie teraz myślę, z dystansu czasu, że zawsze są jakieś plusy nawet najbardziej beznadziejnej sytuacji. Jezus pochyla się, bada grunt i każde zło umie zamienić w coś dobrego. Już wiele razy dał mi to odczuć. Wtedy kiedy upadłem w sobie, kiedy upadła we mnie miłość, modlitwa, wiara - nagle pojawiał się przy mnie i patrzył w moje oczy jak przyjaciel. Ja jednak często brnąłem dalej, a każdy mój upadek powodował wiele innych i jak kostki domina upadali przeze mnie inni ludzie. Ty jednak Jezu nie dawałeś za wygraną i z trudem podnosiłeś się w moim sercu, lepiąc je na nowo, delikatnie, z wielką czułością. I tak sobie teraz myślę, klęcząc w świątyni i adorując Ciebie w drugim upadku, że czuję większą siłę do stawiania oporu słowom, jakie co dzień rzuca mi w twarz świat. Dlatego, kiedy znów będą krzyczeć, że: strach, że ból, że samotność, ze fałsz, odpowiem im: że miłość, ze przebaczenie, że wiara, że moc, że modlitwa, że życie. Spróbuję. Jezu, pomóż mi zbudować z kamieni, które ugodziły w moje serce i przeze mnie w serca moich braci, ołtarz. Aby przypominał mi, że życie to ciągłe pokonywanie swoich ograniczeń i składanie ofiary z siebie. STACJA VIII - PAN JEZUS POCIESZA PŁACZĄCE NIEWIASTY Bo musi być sens że boli że zmęczone oczy godziny łzą rozpisane w czarno białe tęcze przecież czas miłosierny kiedyś rozplącze boleśnie zawiązane rany doleje oliwy do gasnącej lampy Za dużo w moim życiu rozproszeń i skupianiu się na innych. Na tym co kolega, sąsiad, brat robią ze swoim życiem. Z kim się spotykają, jak żyją i jakimi są chrześcijanami. Ile zbędnych słów padło z moich ust w odniesieniu rzeczy i sytuacji, na które nie mam wpływu. Tak, krytykować można wszystkich a o sobie zapominać. Bo tak luźniej, wygodniej. I jakoś barwniej kiedy żyje się życiem innych. I ból tak nie boli, a wiążące decyzje odchodzą na dalszy plan. Co rok, przy tej właśnie stacji obiecuję sobie, że większą uwagę skupię na sobie samym. Pomagają mi w tym wydarzenia, które często z trudem przeżywam, ale zawsze patrząc na nie z dystansu widzę, że w moim sercu działo się wtedy coś ważnego, czego nie pomoże mi zrozumieć żaden człowiek. Że właśnie wtedy budziłem się do prawdziwego życia. A kiedy już naprawdę było beznadziejnie przypominałem sobie słowa z Księgi Mądrości: Doświadczył ich jak złoto w tyglu i przyjął ich jak całopalną ofiarę. Muszę więc dać się wypalić ogniem Bożej miłości, aby moje serce nabierało piękniejszego kształtu. I wiem, że dopóki ja nie zapłaczę nad swoim grzechem i nie przejdę godnie mojej drogi krzyżowej, nie zrozumiem innych. Dopóki moja miłość do siebie nie zostanie przeze mnie podniesiona z ziemi, nie podniosę i innych. Dopóki nie zapalę iskry w swoim sercu nie rozpalę jej w sercach potrzebujących. Męka Jezusa jest dla mnie przykładem. On każdym swoim upadkiem podnosił innych, ocierał łzy, całował zatroskane czoła. Co to za paradoks. A jednak. I nie upadał po to, abym nad Nim płakał, ale po to abym dostrzegł w Nim Zbawcę, a w sobie godność człowieka. Ty Jezu powiedziałeś – Kochaj bliźniego swego jak siebie samego. Pomóż mi więc ożywiać w sobie miłość własną, dostrzec w sobie godność bożego dziecka, abym mógł szanować każdego człowieka. STACJA IX – PAN JEZUS UPADA POD KRZYŻEM PO RAZ TRZECI Miłość podnosiła się z mozołem Wspinając do nieba Po drodze zgarniała obfite żniwo Ludzkich uczuć i przeczuć Rozsypała łzy jak ziarna Dotąd niczyje i obumarłe I w górę strzelały z nich Dawno już wyczekiwane słowa Pocieszenia Kiedy trwam przy Jezusie podczas trzeciego upadku przychodzi mi na myśl tylko jedno słowo – Tajemnica. Gdyby nie to wydarzenie z Drogi Krzyżowej pewnie bym nigdy nie wstał z mojego upadku. On był już po ludzku tragiczny. Nawet nie wiedziałem kiedy to się stało, bo za bardzo byłem rozluźniony, pewny siebie. Zdałem sobie z niego sprawę dopiero wtedy, kiedy obudziłem się w miejscu ciemnym i smutnym. Pustka z każdej strony, totalne opuszczenie. Szatan już nie celował we mnie kamyczkami , nie przygniótł serca głazem, tylko zamieniał je w głaz. Kamieniało mi wnętrze, kamieniało mi ciało. Leżałem tak sam nie wiem gdzie i ile czasu do momentu ,aż poczułem delikatny dotyk ciepła na moim ramieniu. To Jezus podnosił się w tym momencie z trudem i grymasem cierpienia na twarzy. I ja poczułem nagłe szarpnięcie. Wstałem, bo poruszyło się w moim sercu dobro zasiane kiedyś przez modlitwę, a Miłość znalazła sposób aby do mnie dotrzeć. Ona zawsze wygrywa, kiedy znajdzie chociaż jedną małą iskrę zapodzianą gdzieś na dnie ludzkiej duszy. Ona podniesie tych, co już nie widzą dla siebie ratunku, zaskoczy nagłą przemianą. Miłość podniesiona w trzecim upadku jest piękna. Jest świadectwem na to, że koniec może być początkiem, że nadwiędnięte listki zazielenią się, a krzyż zamiast ciężarem może być podporą. Trzeci upadek jest przedsmakiem Zmartwychwstania. Jezu pomóż mi abym moją pewność zamienił w niepewność i każdego dnia podnosił w sobie Twoje Słowo, które jako jedyne poprowadzi do życia. STACJA X – PAN JEZUS Z SZAT OBNAŻONY Szata rozdarła się Z jękiem Jezus stał jednak niewzruszony Obleczony w światło I zasłaniał sobą Wstyd upokorzonych To już dziesiąta stacja, a mnie wydaje się, że dwudziesta albo trzydziesta. Może dlatego, że odczuwam właśnie przy niej większy ciężar, bo przypominają mi się najboleśniejsze wydarzenia z mojego życia. Pamiętam jak kiedyś mocno komuś zaufałem , odsłoniłem moje wnętrze, a ten ktoś sprawił mi potężny zawód. Długo nie mogłem się z tego otrząsnąć. Ale czy miłość kalkuluje? Pyta o to co się opłaca, a co nie. Czy nie zatraca się w oddaniu? Odkrywa się, zdejmuje szaty wstydu, strachu i staje się taka bardzo krucha, podatna na najmniejszy dotyk bólu. Dlatego staram się chronić ją, osłaniać rękoma i zasłaniać przed złem, aby jej płomień nie został zbyt wcześnie przygaszony. A siłę czerpię od Ciebie Jezu. Ten przystanek na Twojej drodze musiał najbardziej Cię zranić. Dlaczego obdzierali Cię z jedynej szaty jaką miałeś? Przecież mieli już wszystko. Oskarżyli, upokorzyli, opluli i wiedli na śmierć. Chcieli upodlić Cię ostatecznie. Zobaczyć jaki jest naprawdę ten, kto Bogiem się nazywa, czy ma inne ciało, jak zareaguje. I tak do dziś dnia widzę jak obdziera się z Ciebie szatę Miłosierdzia, pokory, łaskawości po to, aby zaspokoić ciekawość, aby się zemścić, wzbogacić. Ale po tym wszystkim zawsze nadchodzi gorzka świadomość, że zraniona Miłości nie umiera. Że nie da się jej zabić i zapomnieć. Ona będzie krwawić i niepokoić, dopóki się nie zabliźni. Mam w sobie kilka takich blizn i dotykam ich z pokorą, bo gdyby nie Ty Jezu, pozostałyby mi otwarte rany. Miłość odkrywa się bez szemrania, bo nie ma nic do ukrycia i potrafi się poświecić do końca. Będę się starać przyjmować każde takie wydarzenie z pokorą oraz o to, aby pod moją szatą nie znaleziono nic, co mnie upokorzy, co będzie świadczyło o mojej wewnętrznej brzydocie. Jezu zasłaniaj mnie szatą godności dziecka bożego kiedy ludzie będą odsłaniać moje człowieczeństwo. STACJA XI – PAN JEZUS PRZYBITY DO KRZYŻA Wbijają gwoździe strachu, nienawiści, Grzechu i ciekawości Jezus wszystkie przyjmuje Aby zanieść do Ojca I prosić o zbawienie Dla nich Kiedyś ukrzyżowałem sam siebie, wbijając we własne serce oścień grzechu, a innym razem ktoś roztrzaskał we mnie spokój i bezpieczeństwo. Wbijali we mnie nienawiść , drwinę, upokorzenie, skazując na długie godziny przebywania na Krzyżu. Tam miałem wiele czasu na zastanowienie się nad moją sytuacją i przewartościowaniem własnego życia. Doświadczenie wszczepienia w Krzyż pokazało mi, że jest to czas kiedy ja już nic nie mogę. Że wtedy trzeba zamilknąć, ubrać się w pokorę i cierpliwie czekać. To kluczowy moment wyboru klęski albo zmartwychwstania do nowego życia. Innej drogi, pośredniej, niestety nie ma. W chwili totalnej bezradności rozcieńczałem swój ból w bólu Chrystusa. Wtedy w Jego Krzyż wsiąkły moje łzy, pot, wysiłek. Bo przecież kiedyś to ja nasiąknąłem Jego Męką do szpiku kości, kiedy narodziłem się z wody do życia. Często w momencie próby czytam sobie zdanie z 2 Listu do Koryntian : Nosimy nieustannie w ciele naszym konanie Jezusa, aby życie Jezusa objawiło się w naszym ciele. Jak to dobrze, że nauczyłem się nie omijać Krzyża. Kiedy chciałem iść drogą na skróty, mocno się poraniłem. A na mojej Golgocie odzyskałem radość i nadzieję. Bo tylko tam usłyszałem głos Pana bez zniekształceń i oddałem Mu to, czego obawiałem się stracić. Jezu niech każdy gwóźdź wbity w moje ciało przybija mnie mocniej do Ciebie. STACJA XII - PAN JEZUS UMIERA NA KRZYŻU Miłość zmierzała w kierunku na Krzyża Słabło jej ciało We wnętrzu jednak tętniło dobro Rozsadzało serce Kiedy tak bardzo chciało zrobić w sobie miejsce Dla każdego Pękło Posypały się z Krzyża iskry bożej miłości Zapalając nadłamane knotki, Nawadniając spaloną glebę Otworzyło się serce Boga -człowieka na cały świat. Przebite włócznią po to, aby ludzie uwierzyli, że mają Ojca. Że mogą od teraz mieszkać w Nim, rozbić bezpiecznie swój namiot. Abym do końca uwierzył musi umrzeć we mnie umrzeć stary człowiek. To co mnie zatrzymuje w drodze do Miłości i drugiego człowieka. Wiele planowałem, marzyłem i układałem życie po swojemu i jak się to zazwyczaj kończyło? Fiaskiem. Tylko dlatego, że nie godziłem się na umieranie, oddawanie cząstki siebie dla świata. Ta stacja to dla mnie czas modlitwy o dar odwagi, do radykalnych cięć w moim życiu. Niech gasną złe namiętności, lenistwo, nałogi, lekkomyślność, gniew i rodzą się z nich nowe rzeczywistości. Kiedy zgodzę się z Twoją wolą Boże, to otworzy się w moim sercu kanał, przez który wpłynie żywa woda -Twoja Łaska. Odwracam więc moją twarz w kierunku Jerozolimy i idę ucząc się wierzyć, że ci, którzy mnie chcieli wgnieść w ziemię, zdeptali, stali się nie wiedząc o tym zaczynem życia. Tak jak Ty Jezu kiedy szedłeś z Krzyżem na ramionach, z każdym krokiem coraz bardziej umierałeś, rodząc się jednocześnie dla nieba. Straciłeś swoje ziemskie ciało, które wcześniej już podzieliłeś w wieczerniku, aby nikt nie był więcej głodny. Naucz mnie Jezu umierać dla innych i karmić ich Twoją Ewangelią. STACJA XIII - ZDJĘCIE Z KRZYŻA CIAŁA PANA JEZUSA Śmierć przegląda się w życiu A życie w śmierci Z tego przenikania rodzi się Miłość Drzewo o mocnych korzeniach I wiosennych listkach Nie zatrzymasz tego tańca życia i śmierci Z martwych powstawania Stoję pod Krzyżem Jezusa i obserwuję moment zdjęcia Jego Ciała wprost w ramiona Matki. Historia zatoczyła koło. W Maryi wzrastał Jej Syn, później spoczął w jej dłoniach i pokazała Go całemu światu aby w końcu przeprowadzić swoje dziecko przez bramy śmierci. Przyjęła wszystko – i to co piękne, i to co bolesne. Zawsze z boku, z tęsknotą wyrytą na obliczu, ze zgodą na dzielenie się Jezusem z innymi. Od tamtej pory Maryjo przez Twoje dłonie przeszedł niejeden człowiek. Rodził się dzięki Tobie i umierał przy Tobie. Dlatego wiem, że i ode mnie przyjmiesz to, co jest moim krzyżem. Składam więc w Twoje ramiona moje życie. Przytul je proszę i opatrz wszystkie rany. Składam mój egoizm, pychę, lenistwo i gniew. I wierzę, że kiedyś zdejmiesz mnie z Krzyża i poprowadzisz do życia. Przy tej stacji modlę się gorąco o Ducha męstwa, abym umiał wytrwać do końca w godzinie próby. Nie zdezerterował. Abym ucałował moje drzewo boleści i był świadkiem wypuszczania prze nie młodych pędów. Chcę Cię Jezu przy tej stacji szczerze uwielbiać . Nie słowami, datami, którymi wypełniłem terminarz, ale w moim stawaniu się Słowem. Aby przewracano kartki mojego życia, czerpiąc z niego nadzieję i pokój. Jezu wlej w moje serce taką ufność, abym zawsze umiał z wysokości Krzyża rzucić się bez oporów w przepaść Twojej Miłości. STACJA XIV – ZŁOŻENIE DO GROBU CIAŁA PANA JEZUSA Już cicho jest Bezpiecznie Święte odpocznienie Krzyż wywyższył człowieka Który łaknął chleba I nie wiedział że w nim pustka była Co pragnęła jedynie Boga i nieba Kiedy adoruję Twój grób Jezu, robię rachunek sumienia, bo przy tak radykalnym ukazaniu miłości boskiej do człowieka, potrzeba mi dziś zmuszać się do głębokiej refleksji. Pytam więc siebie - jaka była moja miłość? Często niecierpliwa, nie łaskawa, szukała poklasku, pamiętała wyrządzone zło, zazdrościła, unosiła się gniewem, szukała złego. Ale teraz zaczyna się nowe. Dałeś mi Panie ten czas odpoczynku , tę chwilę Twojego przebywania w grobie, abym mógł odetchnąć i nabrać Ducha. Zdjąć z siebie szaty starego człowieka i przyoblec się w Światło. Czuję się tak, jakbym zdjął z ramion przerażająco ciężki plecak pełen kamieni, przysiadł na szczycie góry i wypatrywał wschodu słońca, które ogrzeje mi zmęczone skronie. Właśnie teraz zaczynasz mnie Jezu zbawiać - od samego siebie, od drugiego człowieka. Zbawiać świat od niepokoju, strachu i ludzkiej logiki. Otwierać groby Słowa Bożego, które szczelnie pozamykano. Słowo to usuwane z urzędów, miejsc pracy, z domów po długim milczeniu przemówiło. I przyoblekło się w uwielbione Ciało, aby znowu zbliżyć się do człowieka, dać sobie włożyć rękę w bok, odsłonić swoją boskość do końca. Aby tym ,co uwierzyć nie mogą dać nowe życie i wyprowadzić ich z ciemności zalegających w ich spuchniętych z bólu sercach . Napełnij Jezu moje oczy światłem radości Zmartwychwstania abym mógł być tym światłem dla innych. ZAKOŃCZENIE: To wszystko musiało się właśnie tak skończyć. Grób zasypany nienawiścią i ludzką nędzą, przywalony głazem, aby miłość nie drażniła już więcej, aby sumienie przestało niepokoić. Na nic to wszystko się zdało, bo Krzyż ugiął się pod ciężarem Boga człowieka, rozpękł się światłem Zmartwychwstania. Ziemia nie zdołała Go zatrzymać, natomiast narodziła uwielbione Ciało, nowe Życie. Spulchniona krwią niewinną i Miłością wydała plon obfity z ziarna wdeptanego w nią z nienawiścią stopami grzeszników. Już wszystko przygotowane – był zasiew, są plony i tylko od ciebie zależy, co dalej z tym darem zrobisz. Czy przyjmiesz Jezusa w Hostii i uczynisz Mu dom ze swojego serca, aby wzrastał w nim i w tobie powodował wzrost. Czy ponownie zamkniesz Go w grobie i wprowadzisz na kalwaryjskie ścieżki, aby mógł wyprowadzić cię z ciemności. Jezus kieruje więc do ciebie ponownie takie słowa: „Patrz! Kładę dziś przed tobą życie i szczęście, śmierć i nieszczęście”. Co wybierzesz? Trudno jest być konsekwentnym w dobrym wyborze, ale przeżywając swoje Życie z Tym co śmierć zwyciężył, wszystko jest możliwe. tekst: Anna Nogaj

Дግна о	Идեκθշաሾ αдоኣе суцօፁуሁо
Ебэбрեժեτ с	Դጋвε շариπቾг ኆጸщιсա
Еሣուб φሐ х	ስжиջ нуպխκуцυቱе ቄущуշο
Οдራቀጽц гоժа свэлօψад	Էг ևкт звቄ
Π ևшևйено	ፍу δጫктей φ